Tibetan
笃补巴·喜饶坚赞大师全集JDol4དབུ་མའི་མན་ངག་ཁྱད་འཕགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། 2-194 ༄༅། །དབུ་མའི་མན་ངག་ཁྱད་འཕགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། ། ༄༅། །དབུ་མའི་མན་ངག་ཁྱད་འཕགས་ཞེས་བྱ་བ་བཞུགས་སོ། །༄༅། །ཨོཾ་ཨཿཧཱུཾ་ཧོཿཧཾ་ཀྵཿ བླ་མ་དང་སངས་རྒྱས་དང་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དོན་དམ་དེ་བཞིན་ཉིད་བདག་དག་པའི་བདག །དོན་དམ་ཆ་མེད་ཀུན་འགྲོ་ཁྱབ་པ་པོ། །བདག་མེད་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་བདག་གི་མཆོག །གནས་ལུགས་དབུ་མ་ཆེན་པོ་འགྱུར་བ་མེད། ༡ །འདི་དོན་མ་རྟོགས་རྨོངས་ཤིང་འཁྲུལ་པ་ལས། །གཞི་དུས་གློ་བུར་འཁོར་བའི་ཆོས་རྣམས་ཤར། །དེ་འདྲ་རྟོགས་པའི་ཚུལ་ནི་ལམ་ཞེས་བྱ། །རང་རང་དྲི་མས་དག་ཚེ་འབྲས་བུར་བཏགས། ༢ །དབུ་མའི་དོན་གྱི་མདོར་བསྟན་འདི་ཡིན་ཏེ། ། རྟོགས་བྱ་གནས་ལུགས་དོན་གྱི་དབུ་མ་དང་། །རྟོགས་བྱེད་ཉམས་མྱོང་ལམ་གྱི་དབུ་མའོ། ། གཞི་འབྲས་གཉིས་ཀ་དང་པོའི་ཁོངས་སུ་འདུ། ༣།དེ་ལ་རེ་ཞིག་སྲིད་པའི་ཆོས་རྣམས་ནི། ། སྣང་གྲགས་ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པར་ཤེས་པའི་ཡུལ། །དོན་དམ་དབྱིངས་ནི་ཡེ་ཤེས་སྤྲོས་པས་དབེན། །གདོད་ནས་ཞི་བ་མྱང་འདས་ཆོས་ཉིད་དོ། ༤ །རྣམ་ཤེས་ཡེ་ཤེས་རྒྱལ་ཁམས་སོ་སོ་དང་། །ཀུན་རྫོབ་དོན་དམ་སོ་སོར་བདེན་ཚུལ་དང་། །རང་བཞིན་གཅིག་ཀྱང་གཅིག་ལས་གྲོལ་བ་སྟེ། །མཚན་ཉིད་འགལ་ཡང་ཐ་དད་པ་ལས་གྲོལ། ༥ །རྒྱལ་བས་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་མཐའ་ཡས་གསུངས། །ཆོས་ཀུན་གཟུགས་ཕུང་ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་དང་། །ཆོས་ཁམས་ཞེས་བྱ་གསུམ་གྱིས་བསྡུས་པ་སྟེ། །འབྱུང་བའི་ཁམས་དང་བཅུད་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་། ༦ ། སྣོད་ཀྱི་བསྡུས་པས་གཟུགས་ཅན་ཐམས་ཅད་བསྡུས། །ཡིད་ཀྱི་སྐྱེ་མཆེད་ཕྱོགས་མཐུན་བཅས་པ་ནི། །སེམས་ཡིད་རྣམ་པར་ཤེས་པ་གསུམ་དུ་འདུས། །ཆོས་ཁམས་དེ་ལའང་མཚན་གཞིའི་ཆོས་རྣམས་དང་། ༧ །མཚན་ཉིད་ཆོས་དང་དངོས་མེད་ 2-195 དབྱེ་བས་གསུམ། །དེ་ཡི་དང་པོ་ལ་ཡང་ཕུང་པོ་གསུམ། །ཚོར་བ་བདེ་སྡུག་བཏང་སྙོམས་གསུམ་དུ་འདུས། །འདུ་ཤེས་ཕྱིན་ཅི་ལོག་དང་དག་པ་བ། ༨ །ཡང་དག་པ་ཡི་འདུ་ཤེས་ཞེས་བྱའོ། །ལུས་ངག་ཡིད་ཀྱི་དབྱེ་བས་འདུ་བྱེད་དེ། །ཡུལ་དང་དུས་དང་དངོས་ལ་བཏགས་པ་ཡི། །མཚན་ཉིད་ཀུན་བཏགས་རྣམ་པ་གསུམ་དུ་འགྱུར། ༩ །ནམ་མཁའ་འགོགས་པ་གཉིས་དང་མ་སྐྱེས་དང་། ། ཞིག་ནས་མེད་སོགས་དངོས་པོ་གཞན་འགྱུར་དང་། །བུམ་པའི་སྤྱི་སོགས་དངོས་པོ་ལ་བརྟེན་དང་། །མི་སྲིད་བུམ་མེད་སྤྱི་སོགས་དངོས་མེད་གསུམ། ༡༠ ། འཇིག་རྟེན་པ་དང་ཉན་རང་ཐེག་དམན་ལམ། །ཐེག་ཆེན་རྒྱལ་བའི་གནས་སུ་བགྲོད་བྱེད་དོ། །འདུས་བྱས་ཉེར་བཞི་འདུས་མ་བྱས་གཅིག་སྟེ། །ཆོས་མཆོག་རྫོགས་ལྡན་ལུགས་བཞིན་བཀོད་པ་ཡིན། ༡༡ ། ཤེས་བྱ་གཞི་ལྔ་ཁམས་གསུམ་སྲིད་པ་གསུམ། །ཐུན་མོང་ཐུན་མོང་མིན་པའི་
Chinese
《中观心要殊胜诀》 礼敬上师、诸佛和菩萨！ 胜义谛如是，自性清净之自性；胜义谛无分，周遍一切；无我乃善逝之精华，是我的至高；实相中观，不变不移。1 不悟此义，于迷惑颠倒中，基位（gZhi）之时，生起忽然而来之轮回诸法。如是证悟之理，名为道。各自净除垢染之时，则称为果。2 此乃中观要义之简要指示：所证乃实相义中观，能证乃体验道中观。基与果二者皆摄于前者之中。3 其中，世俗之诸法，显现声浪皆为世俗，乃是识之对境。胜义谛之法界，乃是远离戏论之智慧，本初寂静，涅槃法性。4 识与智慧，各自境界不同；世俗谛与胜义谛，各自显现真实之方式不同；自性虽一，然从一中解脱；体性虽矛盾，然从他性中解脱。5 胜者（指佛陀）宣说了无量之蕴、界、处。一切法皆可归纳为色蕴、意处和法界三者。由地、水、火、风之界，以及精华之事物，6 以及容器之集合，涵盖一切有形之物。意处与同类者相合，可归纳为心、意、识三者。法界亦可分为所相之法，7 能相之法和无实物之区分，共三类。其中第一类又可分为三蕴。感受可归纳为乐受、苦受和舍受三种。想可分为颠倒之想和清净之想。8 清净之想，即是如实之想。由身、语、意之区分，产生行。依赖于处境、时间和事物，9 名言之遍计所执可分为三种。虚空和阻碍二者，以及非生和，坏灭之后不存在等等事物之转变，以及瓶子的总相等等依赖于事物，10 不存在的瓶子等等总相，可分为无实物三种。世间道和声闻缘觉小乘道，以及大乘佛之境地，皆可行进。有为法二十四种，无为法一种，此乃法之殊胜圆满次第之安立。11 所知五基、三界、三有，共同与不共同的。
English
The Quintessential Instructions on the Middle Way, Called 'Extraordinary' Homage to all the Lamas, Buddhas, and Bodhisattvas! The ultimate truth is suchness, the self-nature of pure self; the ultimate truth is indivisible, all-pervading; selflessness is the essence of the Sugata, my supreme; the reality is the great Middle Way, unchanging. 1 Not understanding this meaning, in the confusion of delusion, at the time of the base (gZhi), arise the impermanent phenomena of samsara. The way to realize such a thing is called the path. When each is purified of its defilements, it is called the fruit. 2 This is a brief indication of the essential meaning of the Middle Way: what is to be realized is the Middle Way of the meaning of reality, and what realizes it is the Middle Way of experiential path. The base and the fruit are both included in the former. 3 Among them, the phenomena of existence are all that appears and sounds are conventional, the object of consciousness. The ultimate realm is wisdom, devoid of elaboration, primordially peaceful, the nature of nirvana. 4 Consciousness and wisdom, each has its own realm; conventional truth and ultimate truth, each has its own way of appearing as true; although the self-nature is one, it is liberated from the one; although the characteristics are contradictory, they are liberated from otherness. 5 The Victorious One (Buddha) spoke of endless aggregates, realms, and sources. All phenomena can be summarized by the aggregate of form, the source of mind, and the realm of phenomena. The elements of earth, water, fire, and wind, and the essence of things, 6 And the collection of containers, encompasses all that is formed. The source of mind is combined with similar things, and can be summarized as mind, intellect, and consciousness. The realm of phenomena can also be divided into the phenomena of the characterized, 7 The characterizing phenomena and the distinction of non-entities, a total of three categories. The first of these can be divided into three aggregates. Feeling can be summarized as pleasant feeling, painful feeling, and neutral feeling. Thought can be divided into inverted thought and pure thought. 8 Pure thought is called correct thought. Through the distinction of body, speech, and mind, action arises. Depending on the situation, time, and things, 9 The imputed nature of names can be divided into three types. Space and obstruction, and non-arising, and non-existence after destruction, and the transformation of things, and the general characteristics of a vase, etc., depend on things, 10 The general characteristics of a non-existent vase, etc., can be divided into three types of non-entities. The worldly path and the path of the Hearers and Solitary Realizers of the Lesser Vehicle, and the state of the Great Vehicle Buddhas, can all be traversed. Twenty-four conditioned phenomena, one unconditioned phenomenon, this is the arrangement of the excellent and complete order of the Dharma. 11 The five bases of knowable objects, the three realms, the three existences, common and uncommon. --------------------------------------------------------------------------------
Tibetan
བདེན་བཞི་དང་། །རྣམ་རྟོག་རྣམ་རྟོག་མིན་པའི་དབྱེ་བ་སོགས། ། ཐམས་ཅད་སྲིད་པ་ཉི་ཤུ་རྩ་ལྔར་གསུངས། ༡༢ །ཆོས་དབྱིངས་དོན་དམ་བདེ་གཤེགས་སྙིང་པོ་སྟེ། །རྟག་པ་ཀུན་ཁྱབ་རང་རིག་ཡེ་ཤེས་དང་། །རྣམ་པ་ཀུན་ལྡན་ཡོངས་སྦྱོང་མཚན་ཉིད་དེ། །སྤྲོས་བྲལ་མ་གོས་རྣམ་བཅད་མཚན་ཉིད་དེ། ༡༣ །ཟུང་འཇུག་རང་བཞིན་རིགས་དང་དོན་དམ་ཁམས། །དེ་ལྟར་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་རྣམ་པ་དགུ། །འདི་ལ་དོན་དམ་དབྱིངས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དང་། །རྣལ་འབྱོར་ཅན་ལ་སྣང་ཚུལ་སོ་སོར་ཡོད། ༡༤ །དབྱིངས་དེ་འཁོར་བའི་རྒྱུ་ནི་མིན་མོད་ཀྱང་། །དེ་མེད་ན་ནི་དེ་ཡང་མི་སྲིད་པས། །མཁའ་ལ་རླུང་གི་དཀྱིལ་འཁོར་བརྟེན་པ་ལྟར། །འཁོར་བའི་གཞིར་གྱུར་ཞེས་པའི་རྣམ་བཞག་བྱས། ༡༥ །རང་བཞིན་རིགས་ལ་སད་དང་མ་སད་མེད། ། དེ་ཡོད་རྒྱུ་མཚན་རྒྱས་འགྱུར་སྐྱེས་པ་ལ། །དེ་ཡང་སད་ཅེས་རྣམ་གཞག་བྱས་པ་ཙམ། །འདི་འཕེལ་དེ་ཡང་འཕེལ་བའི་ཐ་སྙད་བཏགས། ༡༦ །བག་ཆགས་ཀུན་འདུས་གསལ་རིག་ཙམ་ཞིག་དང་། །བདག་ཏུ་སྣང་དང་སྣ་ཚོགས་ཡུལ་སྣང་ཅན། །ཇི་ལྟར་ཆུ་ 2-196 བྲན་དུ་མ་འདུས་པ་ལས། །ཆུ་ཆེན་ཞེས་གྲགས་དེ་ལ་རླབས་འཁྲིགས་ན། ༡༧ །རླབས་དང་ཆུ་བོའི་ཁྱད་པར་དབྱེ་བ་དཀའ། །ཀུན་གཞི་རྣམ་ཤེས་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་འདྲ། །ཐོག་མེད་ནས་བསགས་བག་ཆགས་ཆུ་ཀུན་འདུས། །ད་ལྟའི་བག་ཆགས་གསར་འདྲེའི་ས་བོན་དང་། ༡༨ །སྔོན་དུས་འདྲེས་པའི་རྒྱུན་ནི་རྣམ་སྨིན་ཡིན། །རྫས་ཀྱི་རྣམ་དབྱེར་མེད་དེ་ཆུ་དང་མཚུངས། །རང་བཞིན་གསལ་བ་ཡིན་མོད་ཡུལ་རྣམས་ཀྱི། །རྣམ་པ་མི་གསལ་དམིགས་པ་ཀུན་ལ་དམིགས། ༡༩ ། སྣོད་བཅུད་མ་ལུས་སྟོན་པའི་མཐུ་ཅན་ཏེ། །མཐའ་ཡས་དེ་ནི་ཀུན་ལ་མཚུངས་པར་ཡོད། ། རྣམ་ཤེས་བདུན་ནི་ཆུ་བོའི་རླབས་དང་འདྲ། །གསལ་ཞིང་རིག་པའི་རྣམ་འགྱུར་དེ་དག་ཀྱང་། ༢༠ །རིག་པའི་ཚུལ་དུ་ཀུན་གཞི་དང་མཚུངས་ཀྱང་། །སེམས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་དེ་དག་རྣམས་ལ་མེད། །ཆུ་རླབས་ཆུ་བོ་ཆུ་རུ་མཚུངས་མོད་ཀྱང་། །དེ་ལ་དེ་ཡི་མཚན་ཉིད་མེད་པ་བཞིན། ༢༡།ཐེག་པ་ཆེན་པོར་ཆོས་ལྔ་བསྟན་པ་ནི། །སྒྲ་དང་ཡིད་ཀྱི་གཡོ་བའི་རང་བཞིན་གྱི། །བརྗོད་པའི་གནས་ཀྱི་སྤྱི་ནི་རྒྱུ་མཚན་ཏེ། །དེ་ལ་བླ་བཏགས་ཚིག་སྤྱི་མིང་དུ་བརྗོད། ༢༢ ། དེ་བཞིན་ཉིད་ནི་བརྗོད་པའི་ཡུལ་ལས་འདས། །འཕགས་པའི་ཡེ་ཤེས་ཁོ་ནའི་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། །མིང་དང་རྒྱུ་མཚན་དེ་ཉིད་གཞན་ཉིད་མེད། །དེ་བཞིན་ཉིད་དང་མཚན་གཞིའང་བརྗོད་དུ་མེད། ༢༣ །མཚན་གཞི་ཀུན་ལ་མཚན་ཉིད་གསུམ་འཇུག་སྟེ། །བརྗོད་པས་བཏགས་པའི་བཏགས་ཆ་ཀུན་བཏགས་དང་། །རང་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལས་སྐྱེས་རྣམ་རིགས་གཞན། །གནས་ལུགས་གདོད་མར་གྲུབ་པ་ཡོངས་གྲུབ་བོ། ༢༤ །ཀུན་བཏགས་གཞན་དབང་རྟེན་འབྲེལ་ཉིད་དུ་བརྗོད། །དེ་ནི་གཉིས་ཏེ་བསྐྱེད་བྱ་སྐྱེད་བྱེད་དང་།
Chinese
真谛四法和分别与非分别的差别等，一切都宣说了二十五有。 法界是胜义谛，如来藏的体性是常、遍、自明之智慧，具足一切相、清净之体性，离戏、无染、断除之体性。 双运自性、种姓和胜义界，如此这般，它的体性有九种相。对于此，胜义界之体性和瑜伽士有不同的显现。 虽然此界不是轮回之因，但若无此界，轮回也不可能存在。如同虚空依赖风之轮，因此安立为轮回之基础。 自性种姓没有觉醒与未觉醒之分。因为有此，增长、出生之因得以广大。因此，仅仅安立为觉醒。安立此增长，彼亦增长之名言。 一切习气聚集，仅仅是明觉，显现为我，具有种种境相。如同众多水滴未聚集，则无大河之名，其上若有波浪翻滚。 波浪与河流的差别难以区分。阿赖耶识如大河，从无始以来积累的习气如水聚集。现在的习气是新加入的种子，先前混合的相续是异熟果。 没有物质上的差别，如同水一般。自性是光明，但对于境的显现不清晰，对一切所缘都缘取。 具有显现一切器情世界的力量，无边无际，对一切都是平等的。七识如同河流的波浪，光明和觉性的变动，那些也和阿赖耶识的觉性相同，但那些没有心的体性。水波和河流虽然在水性上相同，但波浪不具有河流的体性。 大乘中宣说的五法是：声音和意念的动摇自性，言说的处所之总相是因，对此施加假名，称之为词总相。 真如超越了言说的对象，唯有圣者的智慧才能行于其中。名称和因不是他体，真如和所依处也无法言说。 所依处对一切都具有三种体性：以言说安立的假立是遍计所执，从自己的因缘所生是依他起，本初即成立的实相是圆成实。 遍计所执是他缘起，是能生和所生。
English
The four truths and the distinctions between conceptual and non-conceptual, etc., are all taught as the twenty-five existences. Dharmadhatu (法界, *dharmadhātu*, dharmadhātu, the realm of dharma) is the ultimate truth, the essence of the Tathagatagarbha (如来藏, *tathāgatagarbha*, tathāgatagarbha, the womb of the thus-gone), which is eternal, all-pervasive, self-aware wisdom, possessing all aspects, the nature of complete purification, the nature of being free from elaboration, uncontaminated, and definitive. The nature of union, the lineage, and the ultimate realm, in this way, its nature has nine aspects. For this, the nature of the ultimate realm and the appearances for yogis are different. Although this realm is not the cause of samsara (轮回, *saṃsāra*, samsara, cyclic existence), without it, samsara would not exist. Just as the circle of wind relies on space, it is established as the basis of samsara. The nature of lineage has no awakening or non-awakening. Because of this, the cause of growth and birth is expanded. Therefore, it is merely established as awakening. The term 'this increases, that also increases' is applied. All accumulated habitual patterns, merely clear awareness, appearing as self, possessing various object appearances. Just as many water droplets do not gather, there is no name of a great river, and if waves churn on it. The difference between waves and the river is difficult to distinguish. Alaya-vijnana (阿赖耶识, *ālayavijñāna*, alayavijnana, storehouse consciousness) is like a great river, the accumulated habitual patterns from beginningless time are like gathered water. The current habitual patterns are newly added seeds, and the previously mixed continuum is the Vipaka (异熟果, *vipāka*, vipaka, result of karma). There is no difference in substance, like water. The nature is clear, but the appearance of objects is not clear, it focuses on all objects of focus. It has the power to show all containers and contents, it is limitless and equal to all. The seven consciousnesses are like the waves of a river, the transformations of clarity and awareness, those are also the same as the awareness of Alaya-vijnana (阿赖耶识, *ālayavijñāna*, alayavijnana, storehouse consciousness), but those do not have the nature of mind. Although water waves and the river are the same in water nature, the waves do not have the nature of the river. The five dharmas taught in the Mahayana (大乘, *mahāyāna*, mahayana, great vehicle) are: the nature of the movement of sound and mind, the general aspect of the place of expression is the reason, applying a label to this, it is called the general aspect of words. Suchness (真如, *tathātā*, tathata, thusness) transcends the object of expression, only the wisdom of the noble ones can act within it. Name and reason are not different, suchness and the basis are also inexpressible. The basis possesses three natures for everything: the imputed imputation established by expression is the Parikalpita (遍计所执, *parikalpita*, parikalpita, completely imputed), arising from its own causes and conditions is the Paratantra (依他起, *paratantra*, paratantra, other-dependent), the reality established from the beginning is the Parinispanna (圆成实, *pariniṣpanna*, parinispanna, perfectly established). The Parikalpita (遍计所执, *parikalpita*, parikalpita, completely imputed) is called dependent origination, which is the producer and the produced. --------------------------------------------------------------------------------