Tibetan
། བདུད་སྡིག་ཅན་གྱིས་བླངས་ཏེ། འཕྲེང་བ་བཏགས་ནས་ཕྱིར་སོང་ངོ་། །གནས་སུ་ཕྱིན་ཏེ་བརྟགས་ན། མགོ་ལ་འཕྲེང་བ་བཞག་པ། ཁྱི་རོ་ཡིན་པར་མཐོང་ནས་མི་འདོད་དེ་འདོར་བར་བྱས་པ་ལས། མཐུ་སྟོབས་ཅི་ཡོད་པས་གཏུགས་ཀྱང་འདོར་མ་ནུས་སོ། །དེ་ནས་བརྒྱ་བྱིན་གྱི་ཐད་དུ་སོང་སྟེ། མི་གཙང་བ་འདི་དོར་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་པ་དང་། བརྒྱ་བྱིན་གྱིས་སྨྲས་པ། འདི་ལྟར་སུས་བྱས་པ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་འདོར་ནུས་ཀྱི། བདག་ལ་ནི་འདོར་ནུས་པའི་མཐུ་མེད་དོ། །བདུད་སྡིག་ཏོ་ཅན་གྱིས་ལྷ་ཀུན་དང་ཚངས་པའི་རྒྱལ་པོའི་བར་དུ་བདག་གི་མི་གཙང་བ་འདི་དོར་ཅིག་ཅེས་སྨྲས་ནས། སྔ་མས་སྨྲས་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ངེད་ལ་འདི་དོར་བའི་མཐུ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་པས། ཅི་བྱར་མི་རུང་ནས་ཕྱིར་བཙུན་པའི་དྲུང་དུ་འོངས་ནས་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ནི་ཡོན་ཏན་ཆེན་པོ་དང་ལྡན་པ་བདེན་ཏེ། བྱམས་པའི་ཐུགས་ཕྱོགས་གཅིག་ཏུ་མ་གྱུར་ཏོ། །ཁྱོད་ཉན་ཐོས་རྣམས་ནི་འཇིགས་སུ་རུང་བའོ། །ཅིས་མངོན་ཞེ་ན། ངས་སྔོན་ཡི་དགས་ཀྱི་དཔུང་ཁྲི་ཕྲག་བརྒྱད་ཅུ་ལ་སོགས་ཏེ། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་བསྐོར་ནས་བྱང་ཆུབ་ལས་ཉམས་པར་བྱ་བར་བརྒལ་པ་ལས། འོན་ཀྱང་ཐུགས་རྗེ་བསྐྱེད་དེ། བདག་ལ་དགྲར་མི་དགོངས་སོ། །བདག་གིས་ཀྱལ་ཀ་ཅུང་ཟད་ཅིག་བྱས་པ་ལས། ལན་འདི་འདྲ་བ་བྱས་སོ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་ཟེར་བ་བདེན་ཏེ། སངས་རྒྱས་དང་ངར་བསྒྲུན་ན། བརྒྱ་འགྱུར་སྟོང་འགྱུར་དུ་ཡང་དཔེར་བྱར་མི་རུང་སྟེ། རི་རབ་ལྷུན་པོ་ཡང་ཡུངས་ཀར་དང་བསྒྲུན་པའམ། རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་དང་བ་རྨིག་གི་ཆུར་བསྒྲུན་པའམ། སེང་གེའི་རྒྱལ་པོ་དང་ཝ་བསྒྲུན་པ་དང་འདྲ་སྟེ། ཆེ་ཆུང་གི་ཁྱད་པར་བསྐྱེད་དུ་མེད་དོ། །ཁོ་བོ་ནི་དུས་ངན་པའི་མཐར་སྐྱེས་ཏེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཡང་མ་མཐོང་ན། ཁྱོད་ཀྱི་རྫུ་འཕྲུལ་གྱིས་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་སྤྲུལ་ནུས་སོ་ཞེས་ཐོས་ཀྱིས། ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་བོས་མཐོང་བར་སྟོན་ཅིག་བལྟ་བར་བྱའོ། །བདུད་ཀྱིས་སྨྲས་པ། ངས་དེ་དང་འདྲ་བར་སྤྲུལ་གྱིས་ཁྱོད་ཀྱིས་ཁོ་བོ་ལ་ཕྱག་མ་བྱེད་ཅིག།སྨྲས་པ། ཕྱག་མི་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ཀྱང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སྐུར་སྤྲུལ་ཏེ། སྐུ་ཆེན་པོ་ཁྲུ་བཅུ་དྲུག་པ་གསེར་གྱི་མདོག་ཅན། མཚན་སུམ་ཅུ་རྩ་གཉིས་དང་། དཔེ་བྱད་བཟང་པོ་བརྒྱད་ཅུས་བརྒྱན་པ། འོད་ཟེར་གསལ་བ་ལྷམ་མེ་ལྷང་ངེར་གསལ་བ། ཉི་ཟླ་བས་ཀྱང་ལྷག་པར་སྤྲུལ་པ་དང་། ཨུ་པ་གུབ་ཏ་རབ་ཏུ་དགའ་ནས་ཕྱག་བྱས་པར་གཟས་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་ཕྱིར་ཡང་བདུད་ཀྱི་ལུས་སུ་བསྒྱུར་ནས། ཨུ་པ་གུབ་ཏ་ལ་བཙུན་པ་ཁྱོད་ཀྱིས་ཕྱག་མི་བྱ་བར་བྱས་ན། ཅིའི་ཕྱིར་ཕྱག་བྱེད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་སངས་རྒྱས་ལ་ཕྱག་བྱེད་ཀྱི་ཁྱོད་ལ་ཕྱག་མི་བྱེད་དོ། །བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོས་སྨྲས་པ། བཙུན་པ་བདག་ལ་ཐུགས་བརྩེ་བའི་སླད་དུ་ཁྱི་རོ་འདི་མ་མཆིས་པར་མཛོད་ཅིག།ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། ཁྱོད་སྙིང་རྗེའི་སེམས་བསྐྱེད་དེ། སེམས་ཅན་ཀུན་གྱི་སྐྱབས་བྱོས་ཤིག་དང་། ཁྱི་རོ་ལས་རིན་པོ་ཆེའི་འཕྲེང་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་མི་དགེ་བའི་སྡིག་པའི་སེམས་སྐྱེས་ན་ཁྱི་རོ་ཉིད་ལས་མི་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྨྲས་པ་དང་། བདུད་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་སྐྲག་ནས། རྟག་ཏུ་དགེ་བའི་སེམས་བསྐྱེད་དོ། །དེའི་ཚེ་བཙུན་པ་ཨུ་པ་གུབ་ཏས་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་འོག་ཏུ་སེམས་ཅན་བཏུལ་ཏེ། འབྲས་བུ་བཞི་ཐོབ་པར་བྱས་པའི་གྲངས་ནི། འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་མི་རེ་རེས་ཚུལ་ཤིང་སོར་བཞི་པ་རེ་རེ་བྱས་པའི་ཚུལ་ཤིང་དེ་ལྟ་བུས་ཁང་པ་མཐོ་ཁྱད་ཆག་དྲུག་ཅུ་པ་ཆུ་ཞེང་གབ་པར་ཆག་དྲུག་ཅུ་པའི་ནང་ཡོངས་སུ་གང་ངོ་། །དེ་ནས་མི་མང་པོ་ཀུན་གྱིས་བསྟོད་ཅིང་བསྔགས་ཏེ། ཁྱོད་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ནི་རྒྱ་ཆེ་བས་སེམས་ཅན་བཏུལ་བའི་གྲངས་ཀྱང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ་ཞེས་སྨྲས་སོ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། ཁོ་བོ་དུད་འགྲོ་བྱེད་པའི་ཚེ་ན་ཡང་སེམས་ཅན་དག་བཏུལ་ཏེ། འཕགས་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པར་བྱས་ན། ད་ལྟར་གྱི་དུས་ན་བཏུལ་བ་ལྟ་ཅི་སྨོས། འཁོར་མང་པོས་སྨྲས་པ། སྔོན་ཅི་ལྟ་བུར་སེམས་ཅན་དག་བཏུལ་བ་བདག་ཅག་ལ་བསྟན་དུ་གསོལ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། སྔོན་འདས་པའི་དུས་ན། ་་ཌ་་འདིར་དྲང་སྲོང་ལྷགས་པའི་རི་ལ་རང་སངས་རྒྱས་ལྔ་བརྒྱ་ཞིག་གནས་སོ། །དེའི་ཚེ་སྤྲེའུ་ཞིག་ཉིན་གཅིག་བཞིན་དུ་མཆོད་པ་འབུལ་ཞིང་སྤྱོད་ལམ་ལ་ལྟའོ། །རང་སངས་རྒྱས་དེ་དག་ཕྱིས་གཞན་ཞིག་ཏུ་དོང་བ་ལས། ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་ལྔ་བརྒྱ་ཙམ་ཞིག་དེ་ན་གནས་སོ། །ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་ལ་ལ་ནི་ཉི་མ་དང་ཟླ་བ་ལ་མཆོད་ལ་ལ་ནི་མེ་ལྷ་ལ་མཆོད་དོ། །ཉི་མ་ དང་ཟླ་བ་ལ་མཆོད་པ་ནི་ཉི་ཟླའི་ཕྱོགས་སུ་རྐང་པ་ཡ་གཅིག་གིས་འགྲེང་ངོ་། །མེ་ལྷ་ཅན་ནི་ནང་པར་སྔ་དྲོ་ཞིང་མེ་འབུད་དོ། །དེའི་ཚེ་ན་སྤྲེའུ་དེས་འགྲེང་བ་དེ་དག་གི་རྐང་པ་ནས་ལག་པ་ཡ་གཅིག་གིས་བཟུང་སྟེ་ཐུར་དུ་དྲངས་སོ། །མེ་འབུད་པ་དེ་དག་གི་མེ་བསད་ནས། ལུས་དྲང་པོར་འདུག་སྟེ། བསམ་པ་ཡིད་ལ་བྱེད་དོ། །དེ་ནས་ཀུན་ཏུ་རྒྱུ་དེ་དག་གཅིག་ལ་གཅིག་འདི་སྐད་ཅེས་སྨྲས་སོ། །སྤྲེའུ་འདི་བདག་ཅག་ཀྱང་སྤྱོད་ལམ་འདི་ལྟ་བུ་གྱིས་ཤིག་ཅེས་བྱ་བའི་ཐ་ཚིག་སྟེ། བདག་ཅག་ཀྱང་སོ་སོ་ནས་ལུས་དྲང་པོར་བསྲངས་ཏེ། དོན་ལ་བརྟག་གོ་ཞེས་བྱས་ནས། དེ་དག་དེ་ལྟར་བྱས་མ་ཐག་ཏུ་སེམས་ཀྱི་ཁོང་དུ་ཆུད་ཅིང་རྟོགས་ཏེ། རང་སངས་རྒྱས་སུ་གྱུར་ཏོ། །དེའི་ཚེ་དེའི་དུས་ན་སྤྲེའུ་དེ་ནི་ད་ལྟར་ང་ཡིན་ནོ། །འཁོར་རྣམས་ཀྱིས་སྨྲས་པ། འོ་ན་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲེའུའི་ལུས་སུ་གྱུར། ཨུ་པ་གུབ་ཏས་སྨྲས་པ། སྔོན་འདས་པའི་བསྐལ་པ་དགུ་བཅུའི་ཕ་རོལ་ན། སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་འཇིག་རྟེན་དུ་གཤེགས་ཏེ། དགེ་སློང་རྣམས་ནི་་་ཌ་་དྲང་སྲོང་ལྷགས་པའི་རི་ལ་གནས་སོ། །དེའི་ཚེ་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་དགེ་སློང་ཞིག་རིའི་རྩེ་མོར་མགྱོགས་པར་སོང་བ་དང་། དེ་ལ་དགེ་སློང་གཞོན་ནུ་ཞིག་གིས་དགེ་སློང་ནི་མགྱོགས་ཁྱད་སྤྲེའུ་དང་འདྲའོ་ཞེས་སྨྲས་ཏེ། དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་སྐྱེ་བ་ལྔ་བརྒྱའི་བར་དུ་སྤྲེའུར་གྱུར་ཏོ། །དེ་བས་ན་འཁོར་བཞི་པོ་དག་ངག་གི་ལས་ཡོངས་སུ་བསྡམས་ཏེ་མི་དགོས་པ་མི་སྨྲའོ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏས་ཆོས་འདི་བསྟན་པའི་ཚེ་འཁོར་མང་པོ་རྣམས་ལ་ལ་ནི་རྒྱུན་དུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་ལྡོག་པ་དང་། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་བོ། །ཁ་ཅིག་ནི་རང་སངས་རྒྱས་སུ་དགེ་བའི་རྩ་བ་བསྐྱེད་དོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་སེམས་བསྐྱེད་དེ། ཕྱིར་མི་ལྡོག་པར་གྱུར་པ་ཡང་དཔག་ཏུ་མེད་དོ། །དེ་སྐད་ཅེས་སྨྲས་པ་ལ་རྗེས་སུ་ཡི་རངས་ནས་མངོན་པར་དགའོ། །ཨུ་པ་གུབ་ཏའི་ལེའུ་སྟེ་བཞི་བཅུ་བདུན་པའོ།། །། བཞི་བཅུ་བདུན་པ། ཨུ་པ་གུབ་ཏའི་ལེའུ།
Chinese
恶魔罪人取走后，做成项链后离开了。去到住处观察， 发现戴在头上的是狗的尸体，觉得厌恶想要丢掉，但无论用什么力量也丢不掉。然后去到帝释天那里，说道：把这个不净之物丢掉。帝释天说道：像这样谁做的就由谁丢掉，我没有丢掉的力量。恶魔罪人对众天神和梵天王说道：请丢掉我的这个不净之物。他们说的和之前说的一样，说道：我们没有丢掉这个的力量。没办法只好回到尊者面前，这样说道：佛陀世尊确实具有伟大的功德，慈悲之心却没有完全倾向一方。你们这些声闻令人恐惧。为什么这么说呢？我以前率领八十万俱胝的饿鬼军队等，围绕菩萨，想要使他们从菩提中退转，但是他们却生起慈悲心，不把我当成敌人。我只是开了一个小玩笑，却得到了这样的报应。邬波鞠多说道：你说的确实是实话，如果拿佛陀和我相比，百倍千倍也无法比喻，就像须弥山和芥子相比，或者大海和牛蹄印中的水相比，或者狮子王和狐狸相比一样，大小的差别是无法衡量的。我生于恶世末期，没有见到如来，听说你可以用你的神通变化成佛陀的形象，请你显现给我看，让我看一看。恶魔说道：我可以变化成和他一样的形象，但你不要向我顶礼。说道：我不顶礼。然后恶魔之王也变化成佛陀的形象，巨大的身躯有十六肘高，金黄色，具有三十二相，八十随形好，光芒闪耀，明亮清晰，甚至超过了日月的光芒。邬波鞠多非常高兴，准备顶礼。
English
The sinful demon took it and, making it into a necklace, departed. Going to his abode and examining it, He saw that the necklace placed on his head was a dog's corpse, and feeling disgusted, he tried to throw it away. However, no matter what power he used, he could not throw it away. Then he went to Indra and said, "Throw away this impure thing." Indra said, "Whoever made it like this is the one who can throw it away. I do not have the power to throw it away." The sinful demon said to all the gods and Brahma, "Please throw away this impure thing of mine." They said the same as before, saying, "We do not have the power to throw this away." Having no other choice, he returned to the presence of the monk and said this: "The Buddha, the Bhagavan, is truly endowed with great qualities, but his heart of loving-kindness has not turned entirely in one direction. You hearers are terrifying. Why is that? In the past, I led an army of eighty million kotis of pretas and others, surrounding the Bodhisattvas, intending to make them fall away from Bodhi. However, they generated compassion and did not regard me as an enemy. I only made a small joke, but received such a response. "Upagupta said, "What you say is true. If the Buddha and I are compared, it cannot be compared even a hundred or a thousand times. It is like comparing Mount Meru to a mustard seed, or comparing the great ocean to the water in a cow's hoofprint, or comparing the lion king to a fox. The difference in size cannot be measured. I was born at the end of a degenerate age and have not seen the Tathagata. I have heard that you can transform into the form of the Buddha by your miraculous power. Please show it to me so that I can see it." The demon said, "I can transform into the same form as him, but do not prostrate to me." He said, "I will not prostrate." Then the king of demons also transformed into the form of the Buddha, a great body sixteen cubits tall, golden in color, adorned with the thirty-two marks and eighty minor marks, with radiant light, bright and clear, even surpassing the light of the sun and moon. Upagupta was overjoyed and prepared to prostrate.
Chinese
于是（恶魔）被制伏了，恶魔之王又变回了恶魔之身，对邬波鞠多说：比丘，你既然不向我顶礼，为何又要顶礼？邬波鞠多说：我顶礼佛陀，不顶礼你。恶魔之王说：比丘，为了怜悯我，请不要让这具狗尸存在。邬波鞠多说：你生起慈悲之心，做一切众生的救护者吧，狗尸就会变成珍宝之串。如果生起不善的罪恶之心，就不会从狗尸转变。说完之后，恶魔之王害怕了，恒常生起善良之心。当时，比丘邬波鞠多在获得果位之后调伏了众生，获得四果的人数是：每个获得果位的人都用四指宽的木条来计算，用这样的木条堆满了一个高六十肘、宽也六十肘的房子。然后，许多人赞颂称扬说：您的功德广大，调伏众生的数量也无法估量。邬波鞠多说：我在做畜生的时候，也调伏了众生，使他们获得圣果，现在调伏就更不用说了。许多眷属说：请为我们讲述过去是如何调伏众生的。邬波鞠多说：在过去的时候，在……这里，正直仙人降临的拉哈山（Rāha-śaila）上，住着五百位独觉佛。当时，一只猴子像每天一样供养，并观察他们的行为。那些独觉佛后来迁往他处，大约五百位遍行外道住在了那里。那些遍行外道有的供养太阳和月亮，有的供养火神。供养太阳和月亮的人，朝着太阳和月亮的方向，用一只脚站立。供养火神的人，在早上很早的时候生火。当时，那只猴子用一只手抓住那些站立的人的脚，把他们拉下来。把那些生火的人的火熄灭，让他们端正身体坐着，心中思考。之后，
English
Then (the demon) was subdued, and the king of demons transformed back into the body of a demon, saying to Upagupta: "Bhikkhu, since you do not prostrate to me, why do you prostrate?" Upagupta said: "I prostrate to the Buddha, not to you." The king of demons said: "Bhikkhu, out of compassion for me, please do not let this dog corpse exist." Upagupta said: "Generate a compassionate heart, and be the protector of all beings, and the dog corpse will turn into a string of jewels. If you generate an unwholesome, sinful mind, it will not change from the dog corpse." After saying this, the king of demons was afraid and constantly generated a virtuous mind. At that time, the bhikkhu Upagupta, after attaining the fruit, subdued beings, and the number of people who attained the four fruits was: each person who attained the fruit used a wooden stick four fingers wide to calculate, and with such wooden sticks, a house sixty cubits high and sixty cubits wide was completely filled. Then, many people praised and extolled, saying: "Your virtues are vast, and the number of beings you have subdued is immeasurable." Upagupta said: "When I was an animal, I also subdued beings and caused them to attain the noble fruit, so what need is there to mention subduing now?" Many attendants said: "Please tell us how you subdued beings in the past." Upagupta said: "In the past, in... here, on Mount Rāha-śaila, where the righteous sage descended, lived five hundred Pratyekabuddhas. At that time, a monkey offered offerings as if every day and observed their behavior. Those Pratyekabuddhas later moved elsewhere, and about five hundred wandering ascetics lived there. Some of those wandering ascetics worshiped the sun and moon, and some worshiped the fire god. Those who worshiped the sun and moon stood on one leg facing the sun and moon. Those who worshiped the fire god lit a fire early in the morning. At that time, that monkey grabbed the feet of those who were standing with one hand and pulled them down. He extinguished the fire of those who were lighting the fire and made them sit upright, thinking in their minds. After that,
Chinese
那些原因互相之间这样说道：“这猴子的行为，我们也应该这样做。”这是最后的嘱咐，即我们也各自挺直身体，考察事理。说完，他们立即这样做，心中领会并证悟，成为了独觉佛。那时，那时的猴子就是现在的我。眷属们问道：“那么，为什么会变成猴子的身体呢？” 邬波鞠多说：“在过去九十劫之前，佛陀毗婆尸降临世间，比丘们住在……仙人降临的山上。当时，一位获得果位的比丘迅速地到了山顶，一位年轻的比丘对他说：‘比丘跑得真快，像猴子一样。’由于这个原因，这个因缘，他五百世都变成了猴子。因此，四众弟子们，要完全约束语言的行为，不要说不必要的话。” 邬波鞠多宣讲此法时，许多眷属中，有的证得了入流果，有的一来果，有的不来果，有的证得了阿罗汉果。有的人种下了成为独觉佛的善根。有的人发起了菩提心，成为不退转的，也多得不可计数。听了这些话，他们随喜赞叹，非常高兴。邬波鞠多品第四十七（终）。 第四十七，邬波鞠多品。
English
Those causes spoke to each other in this way: "We should also act like this monkey." This was the final instruction, that we should also each straighten our bodies and examine the meaning. Having said this, they immediately did so, comprehended and realized it in their minds, and became Pratyekabuddhas. At that time, that monkey was me now. The retinue asked, "Then why did you become a monkey?" Upagupta said, "Ninety kalpas ago, the Buddha Vipashyin descended into the world, and the monks were dwelling on the mountain where the sage arrived. At that time, a monk who had attained the fruit quickly went to the top of the mountain, and a young monk said to him, 'The monk runs so fast, like a monkey.' Because of this cause, this condition, he became a monkey for five hundred lifetimes. Therefore, the fourfold assembly, completely restrain the actions of speech and do not speak unnecessarily." When Upagupta taught this Dharma, among the many retinues, some attained the stream-entry fruit, some the once-returner fruit, some the non-returner fruit, and some attained the Arhat fruit. Some planted the roots of virtue to become Pratyekabuddhas. Some generated the mind of Bodhicitta and became irreversible, and there were countless others as well. Having heard these words, they rejoiced and were exceedingly happy. The Forty-seventh Chapter, Upagupta's Chapter (ends). Forty-seventh, Upagupta's Chapter.