Tibetan
ལེའུ་བཅུ་དགུ་པ། རོ་དང་ཞུ་རྗེས་བསྟན་པ། ལེའུ་བཅུ་དགུ་པ། རོ་དང་ཞུ་རྗེས་བསྟན་པ། དེ་ནས་ཡང་དྲང་སྲོང་ཡིད་ལས་སྐྱེས་ཀྱིས་འདི་སྐད་ཅེས་ཞུས་སོ། །ཀྱེ་སྟོན་པ་དྲང་སྲོང་རིག་པའི་ཡེ་ཤེས་ལགས། སྦྱོར་བ་སྨན་གྱི་གནས་ལ་ཇི་ལྟར་བསླབ་པར་བགྱི། །འཚོ་མཛད་སྨན་པའི་རྒྱལ་པོས་བཤད་དུ་གསོལ། །ཞེས་ཞུས་པ་ལས། སྟོན་པས་གསུངས་པ། །ཀྱེ་དྲང་སྲོང་ཆེན་པོ་ཉོན་ཅིག ནད་ལ་གསོ་བར་བྱེད་པའི་གཉེན་པོ་ཡི། །སྦྱོར་བ་སྨན་གྱི་གནས་ལ་བསླབ་བྱ་ན། །རོ་དང་ཞུ་རྗེས་ནུས་པ་སྦྱར་ཐབས་བཞི། །དང་པོ་རོ་ལ་རྟེན་དང་དབྱེ་བ་དང༌། །ངོ་བོ་སྡེ་ཚན་ལས་དང་རྣམ་པ་ལྔ་། །རྟེན་ནི་འབྱུང་བ་ལྔ་ལས་སྐྱེ་འགྱུར་ཏེ། །ས་ཡིས་གཞི་རྟེན་ཆུས་རླན་མེ་ཡིས་དྲོད། །རླུང་གིས་བསྐྱོད་བྱེད་ནམ་མཁས་གོ་ཕྱེ་བས། །དེས་བསྐྱེད་གྱུར་ཀྱང་ཤས་ཆེར་རོ་གཅིག་མིན། ས་ཆུ་མེ་ས་ཆུ་མེ་ཆུ་དང་རླུང་། །མེ་རླུང་ས་རླུང་གཉིས་ཀྱིས་རོ་དྲུག་སྐྱེད། །ས་སྨན་ལྕི་བརྟན་རྟུལ་འཇམ་སྣུམ་ལ་སྐམ། ། མཁྲང་ལ་བརྟས་དང་སྡུད་བྱེད་རླུང་ནད་སེལ། །ཆུ་སྨན་སླ་བསིལ་ལྕི་རྟུལ་སྣུམ་ལ་མཉེན། །བརླན་ཞིང་འཇམ་ལ་སྡུད་བྱེད་མཁྲིས་ནད་སེལ། །མེ་སྨན་ཚ་རྣོ་སྐམ་རྩུབ་ཡང་སྣུམ་གཡོ། །དྲོད་སྐྱེད་སྨིན་ཅིང་མདོག་བྱེད་བད་ཀན་སེལ། །རླུང་སྨན་ཡང་གཡོ་གྲང་རྩུབ་སྐྱ་ལ་སྐམ། །སྲ་ཞིང་བསྐྱོད་དང་ཁྱབ་བྱེད་བད་མཁྲིས་སེལ། །ནམ་མཁའ་འབྱུང་བཞིའི་སྨན་ལ་སྤྱིར་ཁྱབ་སྟེ། ཁོང་སྟོང་ཡངས་པའི་གོ་འབྱེད་འདུས་ནད་སེལ། །དེ་བས་དངོས་དང་སྦྱར་བའི་དབང་གྱུར་ལས། །ས་སྟེང་སྨན་མིན་ཅི་ཡང་ཡོད་མ་ཡིན། གྱེན་འདྲེན་སྨན་ནི་མེ་དང་རླུང་ཡིན་ཏེ། །ཐུར་འགྲོ་ས་དང་ཆུ་ལས་བྱུང་བའི་ཕྱིར། བཀྲུ་སྨན་ཕལ་ཆེར་དང་པོའི་རོ་ལས་འབྱུང་། །རོ་ནི་མངར་སྐྱུར་ལན་ཚྭ་ཁ་ཚ་བསྐ། གོ་རིམ་བཞིན་དུ་འཚོ་བྱེད་སྟོབས་ཆེན་ཡིན། །ངོ་བོ་ལྕི་ལ་གསལ་བས་རོ་ཞེས་བྱ། །དེ་ཡང་མངར་བའི་རོ་དེ་མྱངས་པའི་ཚེ། །ཁ་ལ་ཆགས་ཤིང་ཞིམ་པས་སྲེད་པ་སྐྱེ། །སྐྱུར་བ་སོ་བརྩེ་བཞིན་སྡུད་ཁ་ཆུ་འཛག །ལན་ཚ་རེག་ན་ཚ་ཞིང་མཆིལ་མ་འདུ། །ཁ་བ་ཁ་ཡི་དྲི་སྦྱོང་ཡི་ག་ལྡོག །ཚ་བ་ཁ་ལྕེ་བསྲེག་ཅིང་མིག་ཆུ་འཛགབསྐ་བ་ལྕེ་རྐན་ལ་ཆགས་རྩུབ་སྙམ་བྱེད། །རོ་དྲུག་སོ་སོ་སྨན་གྱི་སྡེ་བསྟན་པ། ། ཤིང་མངར་རྒུན་འབྲུམ་གུར་ཀུམ་ཅུ་གང་དང༌། །དོང་ག་ར་མཉེ་ཉེ་ཤིང་ལྕ་བ་དང༌། །ཀ་ར་བུ་རམ་སྦྲང་དང་ཤ་མར་སོགས། །དེ་དང་དེ་འདྲ་མངར་བའི་སྨན་སྡེ་ཡིན། །སེ་འབྲུ་སྟར་བུ་བསེ་
Chinese
第十九品，味道和消化后的味道。 第十九品，味道和消化后的味道。 然后，益西生的圣者以这样的言辞问道：尊者，圣者智慧的明灯啊，如何学习药物的配方呢？请行医的药王解说。这样请问后，本师释迦牟尼佛回答说：大圣者，请听好。对于治疗疾病的对治之法，学习药物的配方时，味道、消化后的味道、效能和配制方法这四点很重要。首先，味道有五个方面：所依、分类、本体、类别、作用和形态。所依是源于五大元素的变化：地提供基础，水提供湿润，火提供温暖，风提供运动，空提供空间。虽然它们是由这些元素产生的，但大多数情况下不是单一的味道。地、水、火，地、水、火，水和风，火、风，地、风，这两种组合产生了六种味道。地的药物具有沉重、稳定、迟缓、柔滑、油腻和干燥的特性，坚硬、丰满并具有收敛作用，可以消除风病。水的药物具有流动、清凉、沉重、迟缓、油腻和柔软的特性，湿润、柔和并具有收敛作用，可以消除胆病。火的药物具有炎热、锋利、干燥、粗糙、轻盈、油腻和移动的特性，可以产生温暖、成熟和颜色，可以消除痰病。风的药物具有轻盈、移动、寒冷、粗糙、苍白和干燥的特性，坚硬、运动并具有扩散作用，可以消除痰和胆病。空性普遍存在于四大元素的药物中，可以打开空旷的空间，消除混合病。因此，由于与物质结合的力量，地上没有不是药物的东西。向上引导的药物是火和风，向下移动的药物源于地和水。泻药主要来源于第一种味道。味道有甜、酸、咸、苦、辣、涩。按顺序，它们是滋养和强大的。本体是沉重和清晰的，因此被称为味道。当品尝甜味时，它会停留在口中，因为甜美而产生渴望。酸味使牙齿发酸，具有收敛作用，并引起唾液分泌。咸味接触时会感到灼热，并聚集唾液。苦味可以清洁口腔异味，并抑制食欲。辣味灼烧口腔和舌头，并引起眼泪。涩味停留在舌头和上颚，感觉粗糙。分别讲述六种味道的药物类别。木本甜味药有葡萄、藏红花、豆蔻等，以及冬葵子、茜草、余甘子、小檗皮等，还有冰糖、红糖、蜂蜜、肉和黄油等。这些以及类似的都是甜味药的类别。石榴子、余甘子、
English
Chapter Nineteen: Explanation of Taste and Post-Digestive Effect Chapter Nineteen: Explanation of Taste and Post-Digestive Effect Then, the sage Yid-las-kye (Born from Mind) asked: "O Teacher, Sage of Primordial Awareness, how should one learn the subject of medicinal compounds? Please explain, O King of Physicians, the Life-Sustainer!" Having asked this, the Teacher spoke: "O Great Sage, listen! If one is to learn the subject of medicinal compounds, which are the remedies for healing diseases, then four things are important: taste, post-digestive effect, potency, and methods of combination. First, taste has five aspects: basis, divisions, essence, categories, actions, and forms. The basis arises from the transformation of the five elements: earth provides the foundation, water provides moisture, fire provides warmth, wind provides movement, and space provides openness. Although they arise from these elements, they are mostly not of a single taste. Earth, water, fire; earth, water, fire; water and wind; fire, wind; earth, wind—these two combinations produce the six tastes. Earth medicines are heavy, stable, dull, smooth, oily, and dry; they are hard, substantial, and astringent, and they pacify wind disorders. Water medicines are fluid, cool, heavy, dull, oily, and soft; they are moist, gentle, and astringent, and they pacify bile disorders. Fire medicines are hot, sharp, dry, rough, light, oily, and mobile; they generate warmth, ripen, and produce color, and they pacify phlegm disorders. Wind medicines are light, mobile, cold, rough, pale, and dry; they are hard, promote movement, and have a dispersing effect, and they pacify phlegm and bile disorders. Space is generally pervasive in the medicines of the four elements; it opens up empty spaces and pacifies combined disorders. Therefore, due to the power of combination with substances, there is nothing on earth that is not medicine. Medicines that draw upward are fire and wind, while those that move downward arise from earth and water. Purgative medicines mostly arise from the first taste. The tastes are sweet, sour, salty, bitter, pungent, and astringent. In order, they are nourishing and powerful. The essence is heavy and clear, hence it is called taste. When the sweet taste is experienced, it lingers in the mouth and creates craving because of its deliciousness. The sour taste makes the teeth tingle, is astringent, and causes salivation. The salty taste feels hot upon contact and gathers saliva. The bitter taste cleanses bad breath and suppresses appetite. The pungent taste burns the mouth and tongue and causes tears to flow. The astringent taste lingers on the tongue and palate and feels rough. Separately explaining the medicinal categories of the six tastes: Sweet woody medicines include grapes, saffron, cardamom, and so on, as well as dong ga ra, mannye, nye shing, lcha ba, and so on, and also rock candy, molasses, honey, meat, and butter, and so on. These and similar ones are the category of sweet medicines. Se 'bru, star bu, se
Tibetan
ཡབ་སྐྱུ་རུ་ར། །རྒྱ་ཤུག་ད་ཏྲིག་ཞོ་དར་ཆང་དང་རྩབས། །དེ་དང་དེ་འདྲ་ལ་སོགས་སྐྱུར་བའི་སྡེ། །རྒྱམ་ཚྭ་རྒྱ་ཚྭ་ལྕེ་མྱང་ཚྭ་དང་ནི། །རྭ་ཚྭ་ཁ་རུ་ཚྭ་དང་ཙབས་རུ་ཚྭ། །ཟེ་ཚྭ་ལྦ་ཚྭ་མཛེ་ཚྭ་ཐལ་ཚྭ་དང༌། །ཤིང་ཚ་ཡ་བཀྵ་ར་བུལ་ཏོག་རྣམས། །དེ་དང་དེ་འདྲ་ལ་སོགས་ལན་ཚྭའི་སྡེ། །ནིམ་པ་ཏིག་ཏ་བོང་ང་དཀར་པོ་དང༌། །ཧོང་ལེན་གསེར་གྱི་མེ་ཏོག་དུག་མོ་ཉུང༌། །གླ་རྩི་མཁྲིས་པ་སྐྱེར་པ་བ་ཤ་ཀ་།བྲག་ཞུན་ཀྱི་ལྕེ་རེ་སྐོན་ལ་སོགས་པ། །དེ་དང་དེ་འདྲ་ཁ་བའི་སྨན་སྡེ་ཡིན། །ན་ལེ་ཤམ་དང་བཅའ་སྒ་པི་པི་ལིང༌། །སྒེ་གཤེར་ཤིང་ཀུན་སྲུབ་ཀ་ལྕེ་ཚ་བ། །དྭ་བ་བཙོང་དང་སྒོག་སྐྱ་ལ་སོགས་པ། །དེ་དང་དེ་འདྲ་ཚ་བའི་སྨན་སྡེ་ཡིན། །ཙན་དན་ཨ་རུ་ར་དང་བ་རུ་ར། ཨུཏྤལ་ག་དུར་སྨག་དང་མོན་ཆ་ར། །འོམ་བུ་ལ་སོགས་དེ་འདྲར་བསྐ་བའི་སྡེ། །ག་བུར་ཆུ་མ་ཙི་ལ་སོགས་པ་ཡི། །ལྡན་པའི་རོ་རྣམས་དེ་ལས་བསྒྲེས་ཏེ་དཔྱད། །ནད་གང་སེལ་བ་རོ་ཡི་ལས་བསྟན་པ། །མངར་སྐྱུར་ལན་ཚ་ཚ་བས་རླུང་འཇོམས་ཤིང༌། ཁ་དང་མངར་དང་བསྐ་བས་མཁྲིས་པ་སེལ། ཚ་སྐྱུར་ལན་ཚྭས་བད་ཀན་སེལ་བར་བྱེད། ཁྱད་པར་མངར་བས་འཕྲོད་ཅིང་ཟུངས་སྟོབས་སྐྱེད། །རྒས་བྱིས་སྐེམ་པོ་གྲེ་བ་གློ་ལ་ཕན། །ལུས་བརྟས་རྨ་འབྱོར་མདངས་བཀྲ་དབང་པོ་གསལ། །ཚེ་རིང་འཚོ་བྱེད་དུག་དང་རླུང་མཁྲིས་སེལ། །བསྟེན་དྲགས་བད་ཀན་ཚིལ་སྐྱེད་མེ་དྲོད་འབྲི། །ལུས་སྦོམ་གཅིན་ནད་ལྦ་བ་རྨེན་བུ་སྐྱེད། །སྐྱུར་བས་དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེད་པ་དང༌། །ཚིམ་འདྲུལ་གཅོད་བྱེད་འཇུ་ཞིང་རེག་པ་སེལ། །རླུང་འགགས་རྒྱུ་ཞིང་བསྟེན་དྲགས་ཁྲག་མཁྲིས་སྐྱེད། །ལུས་སྟོད་རབ་རིབ་མགོ་འཁོར་སྐྱ་རྦབ་འོར། །མེ་དབལ་གཡན་པ་ཐོར་བུ་སྐོམ་རིམས་སྐྱེད། །ལན་ཚྭས་སྲ་འཁྱིལ་འགགས་པ་འབྱིན་པ་དང༌། །དུགས་ཀྱིས་རྔུལ་དང་དྲོད་སྐྱེད་ཡི་ག་འབྱེད། །བསྟེན་དྲགས་སྐྲ་འབྱི་སྐྲ་དཀར་གཉེར་མ་མང༌། །སྟོབས་འབྲི་སྐོམ་མཛེ་མེ་དབལ་ཁྲག་མཁྲིས་སྐྱེད། །ཁ་བས་ཡི་ག་འཆུས་དང་སྲིན་སྐོམ་དུག །མཛེ་དང་བརྒྱལ་དང་རིམས་རློན་མཁྲིས་པ་འཇོམས། །འདྲུལ་དང་ཚིལ་ཞག་རྐང་མར་བཤང་གཅི་སྐེམ། །ཡིད་གཞུངས་ནུ་མའི་ནད་དང་སྐད་འགགས་སེལ། །བསྟེན་དྲགས་ཟུངས་འཛད་རླུང་དང་བད་ཀན་སྐྱེད། །ཚ་བས་ལྐོག་ནད་གག་པ་མཛེ་འོང་སེལ། །རྨ་འཇིག་དྲོད་སྐྱེད་འཇུ་བྱེད་ཡི་ག་འབྱེད། །ཚིལ་དང་འདྲུལ་བག་སྐེམ་སྦྱོང་རྩ་སྦུབས་འབྱེད། །བསྟེན་དྲགས་ཁུ་བ་སྟོབས་ཟད་ལུས་འཁུམས་འདར། །བརྒྱལ་ཞིང་རྐེད
Chinese
野生的酸果，红豆杉、达地革、酸奶、啤酒和酒糟，这些以及类似的是酸味类。岩盐、海盐、舔盐以及，角盐、卡如盐和糟如盐，泽盐、瓦盐、麻风盐、灰盐以及，木盐、碱、硼砂等，这些以及类似的是咸味类。印度楝、苦参、白芥子以及，胡黄连、金莲花、小乌头，麝香、胆汁、枳椇、婆娑迦，石沥青、舌状草等，这些以及类似的是苦味药类。荜茇和干姜、胡椒，蜂出恭、秦艽、狼毒、辣子，大蒜、葱和蒜等，这些以及类似的是辣味药类。檀香、诃子和毗诃子，乌 উৎপལ་ उत्पལ་（梵文，梵文天城体，utpala，汉语字面意思：乌 উৎপལ་），莪术、石莲和蒙查热，牛奶菜等，这些以及类似的是涩味类。樟脑、水母等，具有这些味道的，要根据情况进行辨别。说明通过味道来消除疾病的作用：甜、酸、咸、辣能平息风，苦、甜、涩能消除胆汁，辣、酸、咸能消除粘液。特别是甜味有益健康，能增长营养和力量，对老年人、儿童、瘦弱者、喉咙和肺有益。能强壮身体、促进伤口愈合、使容光焕发、使感官清晰，能延年益寿、滋养生命、消除毒素和风胆。过量食用会增加粘液和脂肪，降低体温，使身体肥胖，引发尿病、瘿和淋巴结肿大。酸味能增加体温，能开胃，能消除饱胀、腐烂，能促进消化和消除麻木。能疏通风，过量食用会增加血液和胆汁，导致身体上半身模糊、头晕、白内障、发热。会引发皮疹、瘙痒、水疱、口渴和热病。咸味能排出坚硬、凝结、阻塞的东西，熏蒸能促进排汗和增加体温，能开胃。过量食用会导致脱发、头发变白、皱纹增多，降低体力，引发口渴、麻风、皮疹和血液胆汁疾病。苦味能消除食欲不振、寄生虫、口渴、毒素，麻风病、昏厥、湿热病和胆汁。能干燥腐烂物、脂肪、油、骨髓、粪便和尿液，能治疗心烦意乱、乳腺疾病和声音嘶哑。过量食用会耗尽营养，增加风和粘液。辣味能消除隐疾、白喉、麻风病，能愈合伤口、增加体温、促进消化和开胃。能干燥和清除脂肪、腐烂物、食物残渣，能疏通血管。过量食用会导致精液耗尽、体力衰竭、身体萎缩和颤抖，昏厥和腰
English
Wild sour fruits, yew, datriga, yogurt, beer, and lees, these and the like are the sour category. Rock salt, sea salt, licking salt, and horn salt, karu salt, and tsabru salt, ze salt, wa salt, leprosy salt, ash salt, and wood salt, alkali, borax, etc., these and the like are the salty category. Neem, bitter ginseng, white mustard, and Coptis chinensis, golden lotus, small aconite, musk, bile, Zizyphus jujuba, Vasaka, rock rosin, tongue-shaped grass, etc., these and the like are the bitter medicine category. Piper longum and dried ginger, pepper, bee excrement, Gentiana straminea, Daphne tangutica, hot pepper, garlic, onion, and garlic, etc., these and the like are the spicy medicine category. Sandalwood, Terminalia chebula, and Terminalia bellirica, উৎপལ་ उत्पལ་ (Sanskrit, Devanagari, utpala, literal meaning: Utpala), Curcuma zedoaria, Andrographis paniculata, and Monchara, milk thistle, etc., these and the like are the astringent category. Camphor, jellyfish, etc., having these tastes, should be distinguished according to the situation. Explaining the effect of eliminating diseases through taste: sweet, sour, salty, and spicy pacify wind, bitter, sweet, and astringent eliminate bile, spicy, sour, and salty eliminate phlegm. In particular, sweet taste is beneficial to health, increases nutrition and strength, and is beneficial to the elderly, children, the weak, the throat, and the lungs. It strengthens the body, promotes wound healing, makes the complexion radiant, makes the senses clear, prolongs life, nourishes life, and eliminates toxins and wind-bile. Excessive consumption increases phlegm and fat, lowers body temperature, makes the body obese, and causes urinary diseases, goiter, and swollen lymph nodes. Sour taste increases body temperature, opens the appetite, eliminates fullness and decay, promotes digestion, and eliminates numbness. It clears wind, and excessive consumption increases blood and bile, leading to blurred upper body, dizziness, cataracts, and fever. It causes rashes, itching, blisters, thirst, and fever. Salty taste removes hard, congealed, and blocked things, fumigation promotes sweating and increases body temperature, and opens the appetite. Excessive consumption leads to hair loss, white hair, increased wrinkles, reduced physical strength, and causes thirst, leprosy, rashes, and blood-bile diseases. Bitter taste eliminates loss of appetite, parasites, thirst, toxins, leprosy, fainting, damp heat diseases, and bile. It dries out rot, fat, oil, marrow, feces, and urine, and treats upset stomach, breast diseases, and hoarseness. Excessive consumption depletes nutrition and increases wind and phlegm. Spicy taste eliminates hidden diseases, diphtheria, leprosy, heals wounds, increases body temperature, promotes digestion, and opens the appetite. It dries and clears fat, rot, food residue, and clears blood vessels. Excessive consumption leads to semen depletion, physical exhaustion, body shrinkage, and trembling, fainting, and waist