Tibetan
རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་རྣམ་པར་འགྲེལ་པ། ཉན་ཐོས་ཀྱི་ལམ་བཤད་ནས། །རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་བརྗོད་པར་བྱའོ། །དེ་ལ་རེ་ཞིག །རང་འབྱུང་བདག་ཉིད་རྟོགས་པའི་ཕྱིར། །གཞན་གྱིས་ བསྟན་ཀྱང་མི་དགོས་ལ། །བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ཡེ་ཤེས་ནི། །ཟབ་པ་ཉིད་དུ་མངོན་པར་བརྗོད། །ཅེས་བྱ་བ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཡིན་ནོ་ཞེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གཞན་གྱིས་བསྟན་ཀྱང་མི་དགོས་པའི་དོན་ནི་གང་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ལམ་གྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་གང་གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྐད་ལ་སོགས་པ་ནི་ཤེས་པར་རུང་གི །གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཤད་པ་ནི་དོན་ཤེས་པར་མི་རུང་ཞེས་བསྟན་ཏེ། དེ་ལ་གནོད་སྦྱིན་རྣམས་རང་གི་བརྡ་གོ་བར་བྱེད་དེ། གནོད་སྦྱིན་གྱི་སྒྲའོ། །སྤྱི་ནི་ཚིག་སྟེ་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་བརྗོད་པར་འདོད་པའི་དོན་རྫོགས་པ་ནི་སྐད་དེ། ངག་ཅེས་བྱ་བའི་དོན་ཏོ། །གང་དང་གང་གི་གཏམ་གྱི་སྒོ་གཞན་གྱིས་དྲིས་པ་དེ་དང་དེའི་ལན་སྨྲ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། །དེ་ལྟ་བུ་ནི་ཤེས་པར་རུང་གི་འཕགས་པ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་འཆད་པ་དང༌། བརྗོད་པ་དང༌། སྟོན་པ་དང༌། རྣམ་པར་འབྱེད་པ་དང༌། གསལ་བར་བྱེད་པ་དང༌། གཏན་ལ་ཕབ་པར་སྟོན་པ་དེ་ནི་ཤེས་པར་མི་རུང་ངོ༌། །དེ་ལ་གསོལ་བ་བཏབ་ནས་སྟོན་པ་དེ་ནི་འཆད་པའོ། །དྲིས་ན་ལན་སྨྲ་བ་ནི་བརྗོད་པའོ། །དེ་གཉིས་གདུལ་བྱ་རྨོངས་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་འཆད་པ་ནི་སྟོན་པའོ། །བག་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཆེད་དུ་སྟོན་པ་མཛད་པ་ནི་རྣམ་པར་འབྱེད་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེ་ཡང་ལྷའི་བུ་དག་ཡི་གེ་གཅིག་ཀྱང་བརྗོད་པ་མེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ནས་བརྩམས་ཏེ། སྟོན་པ་དང༌། ཉན་པ་བཀག་པས་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་ཏུ་ཕྱིན་པ་དང༌། ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ནི་ཡི་གེ་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། སྦྲུལ་པ་དང༌། རྨི་ལམ་དང༌། སྒྲ་བརྙན་དང༌། སྒྱུ་མ་ལྟ་བུའི་དཔེས་ཡི་གེ་མེད་པར་སྟོན་པ་དང༌། ཉན་པ་དང༌། ཤེས་པར་བྱེད་པ་མེད་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཆོས་སྟོན་པ་དང༌། ཚིག་ཏུ་བརྗོད་པ་ཇི་ལྟར་མེད་པ་ཡིན་ཞེ་ན། ཆོས་སྟོན་པའི་འབྲས་བུ་ཐོབ་པའི་རྒྱུ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང༌། ཆོས་སྟོན་པའི་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བས་ཀྱང་རྣམ་པར་གཡེང་བ་ཆེན་པོར་འགྱུར་བ་ཡིན་ལ། རྣམ་པར་གཡེང་བས་ཀྱང་རྒྱུད་ཤས་ཆེར་འཁྲུགས་པ་སྐྱེད་པར་བྱེད་པ་ཡིན་པར་དགོངས་པས་ན་སངས་རྒྱས་བཅོམ་ལྡན་འདས་སྔོན་བྱང་ཆུབ་ སེམས་དཔར་གྱུར་པ་ན་འདི་ལྟར་བདག་གིས་སངས་རྒྱས་ཉི
Chinese
独觉道之辨释 独觉道之辨释 已说声闻道，当说独觉道。其中略说，为证自生自性故，他人 虽说亦不需，如犀牛角之智，显说为甚深。此乃独觉之义。他人虽说亦不需之义者，何为独觉道之自在而作，何为夜叉之语等是可知的，然尊者善现所说之义是不可知的，如是显示。其中夜叉等令自之语知晓，乃夜叉之语。总者乃词，谓以若干而欲说之义圆满者乃语，谓言语之义。于何者与何者之语之门，他人所问，彼与彼之答语者乃说。如是者是可知的，然圣者尊者善现般若波罗蜜多之讲说、言说、显示、辨别、开显、决定而显示者，是不可知的。其中祈请后显示者乃讲说。问则答者乃言说。此二者于所化愚昧之自在而作，讲说者乃显示。于放逸者之自在而作，特意显示而作者乃辨别，彼亦如是，天子等一字亦无有言说等语开始，讲说与听闻遮止故，般若波罗蜜多与正等觉乃无字者，以蛇行与梦与声响与幻化等譬喻，显示无字与听闻与知晓无有之性故。若问如何无有说法与词句，以是获得说法之果之因故，且说法之词句亦成大散乱故，以散乱亦生起相续多分扰乱故，以是作意故，如来薄伽梵往昔成菩萨时，如是我当成佛。
English
An Explanation of the Path of the Solitary Realizer An Explanation of the Path of the Solitary Realizer Having explained the path of the Hearer, the path of the Solitary Realizer will be discussed. In this regard, briefly, in order to realize the self-arisen nature, even if taught by others, it is not necessary, and the wisdom like that of a rhinoceros horn is manifestly profound. This is the meaning of the Solitary Realizer. The meaning of not needing to be taught by others is that whatever is done freely on the path of the Solitary Realizer, such as the language of yakshas, is knowable. However, the meaning explained by the venerable Subhuti is unknowable, as shown. Among them, the yakshas make their own language known, which is the language of the yakshas. The general is the word, meaning that the complete meaning that one wishes to express with a certain number is the language, meaning speech. Saying the answer to what and what question is asked by others is speaking. Such things are knowable, but the explanation, speech, display, differentiation, clarification, and determination of the Prajnaparamita by the noble venerable Subhuti are unknowable. Among them, showing after praying is explaining. Answering when asked is speaking. These two, acting freely on the ignorance of those to be tamed, explaining is showing. Acting freely on the careless, especially showing and acting is differentiating, and it is also like this, starting from the words that even a single letter is not spoken by the sons of the gods, because teaching and listening are prevented, the Prajnaparamita and the perfect enlightenment are without letters, using metaphors such as snake movement, dreams, sounds, and illusions, showing that there is no letter, no hearing, and no knowing. If asked how there is no teaching of the Dharma and no words, it is because it is the cause of obtaining the fruit of teaching the Dharma, and also because the words of teaching the Dharma become a great distraction, and because distraction also causes a great disturbance in the continuum, therefore, with this intention, the Buddha, the Bhagavan, when he was a Bodhisattva in the past, thought, "In this way, I shall become a Buddha."
Tibetan
ད་ཐོབ་ནས་ཡིད་བཞིན་གྱི་ནོར་བུ་ལྟར་ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་མེད་པར་ཡང་ཆོས་སྟོན་ཅིང་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་གྱི་བྱ་བ་རྫོགས་པར་བྱེད་པར་ནུས་པར་གྱུར་ཅིག་ཅེས་སྨོན་ལམ་བཏབ་པ་ཡིན་ནོ། །ཚིག་ཏུ་སྨྲ་བ་མེད་པར་ཡང་དོན་སྟོན་པ་རུང་པ་ཉིད་ཡིན་ནོ་ཞེས་བསྟན་པའི་ཕྱིར། གང་དང་གང་དོན་གང་གང་ལ། །ཇི་ལྟ་ཇི་ལྟར་དེ་ལ་ཉན། །དེ་ལ་སྒྲ་མེད་ཀྱང་དོན་ཏེ། །དེ་ནི་དེ་ལྟ་དེ་ལྟར་སྣང༌། །ཞེས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཡེ་ཤེས་ཟབ་མོ་འདི་ཡིན་ཏེ། དེ་སྐད་དུ་མདོ་ལས། ཀྱེ་མ་གནས་བརྟན་བ་འབྱོར་འདི་ནི་གསལ་བར་བྱེད་པ་སྟེ། ཟབ་པ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་སྟོན་པ་ལ། ཕྲ་བ་བས་ཀྱང་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བར་འཇུག་གོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་གནས་བརྟན་རབ་འབྱོར་གྱིས་ཉེ་བར་བསྟན་པའི་དོན་ཤེས་པར་མི་ནུས་ཤིང་ཟབ་བ་ཡིན་ལ། ཡི་གེ་གཅིག་ཙམ་ཡང་མ་བརྗོད་པར་ཐོབ་བས་ཤིན་ཏུ་ཟབ་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཉིད་མདོ་སྡེ་གཞན་དག་ལས་ཀྱང་དགེ་བ་བཅུའི་ལས་ཀྱི་ལམ་རང་ཉིད་ཀྱིས་མངོན་བར་རྟོགས་པ་དང༌། རྐྱེན་ཟབ་མོ་ཁོང་དུ་ཆུད་པས་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཐེག་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཡིན་ནོ་ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །བདག་ཉིད་གཅིག་པུའི་དོན་དུ་དམིགས་ནས་རང་ཉིད་སངས་རྒྱས་པས་ན་རང་སངས་རྒྱས་སོ། །ཉན་ཐོས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་གཞན་གྱི་ལུང་ལ་ལྟོས་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་སུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན་མ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱིས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་མཛད་པས་དེ་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཉིད་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །རང་སངས་རྒྱས་རྣམས་ནི་གང་གིས་ཇི་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་པ་ཙམ་དེ་ལ་རང་ཉིད་མངོན་དུ་སངས་རྒྱས་པ་ཡིན་ནོ། །ཡང་དེ་རྣམས་ཀྱིས་རྟོགས་པ་ནི་གང་ཇི་ཙམ་ཞིག་རྟོགས་ཤེ་ན། གཟུང་བར་རྟོགས་པ་ཉམས་ཕྱིར་དང༌། །འཛིན་པ་མ་སྤངས་ཕྱིར་དང་ནི། །རྟེན་གྱི་བསེ་རུ་ལྟ་བུའི་ལམ། །ཡང་དག་བསྡུས་པ་ཤེས་པར་བྱ། །ཞེས་སྟོན་པ་ཡིན་ཏེ། གང་གི་ཕྱིར་དེ་རྣམས་ཀྱིས་གཟུང་བའི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དབང་དུ་མཛད་ནས་ཕུང་པོ་དང༌། ཁམས་དང༌། སྐྱེ་མཆེད་རྣམས་ཞེས་བྱ་བ་ནས་རྣམ་པ་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཉིད་ཀྱི་བར་དུ་རྒྱ་ཆེར་རང་བཞིན་ཟབ་པ་དང༌། ཕྲ་བ་བཀག་པའི་ཕྱིར་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ཤེས་བྱའི་སྒྲིབ་པའི་ཕྱོགས་གཅིག་སྤངས་པ་ཡིན་པར་བསྟན་པས་ནི་དེ་རྣམས་ཉན་ཐོས་རྣམས་ལས་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་ཤུགས་ཀྱིས་བསྟན་པ་ཡིན་ནོ། །འདི་ནི་ངག་གི་ཆོས་བསྟན་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་རང་སངས་རྒྱ
Chinese
如今获得如意宝，如不言语亦能示法，祈愿能圆满成办利益众生之事。为了显示不言语也能示法是可行的。无论何者，于何等义，以何种方式听闻，于彼虽无言语，然有其义，彼即如是显现。如是宣说。此乃甚深智慧。如是经中云：奇哉！住持者，此乃显明者，较甚深者更为甚深，较微细者更为微细。如是宣说。其中，住持者乐于显明之义不可知，且甚深，然未言一字而得，故甚深。其他经部中亦云，以自身现证十善业道，通达甚深缘起，故能圆满成就独觉乘。以唯一自身之利益为目的，自身成佛，故为独觉。亦非堕入声闻乘，因其不依赖他人之教言。若谓将成正等觉，则不然，因其以一切种智利益众生，故较彼等更为殊胜。诸独觉者，以其所证悟之量，即能自身现证成佛。又，彼等所证悟之量为何？云：以所取之觉悟衰损故，且未舍弃能取故，如依托犀牛角之路，当知已如实摄集。如是宣说。何以故？因彼等以所取之相之觉悟为主，从蕴、界、处等，乃至一切种智之间，广为遮止自性甚深且微细之故，宣说佛陀已舍弃所知障之一分，故暗示彼等较声闻乘更为殊胜。此非语言之法之宣说，故为独觉。
English
Now that I have obtained the wish-fulfilling jewel, may I be able to teach the Dharma even without speaking, and may I be able to perfectly accomplish the deeds for the benefit of sentient beings. In order to show that it is possible to teach the Dharma even without speaking. Whatever, whatever meaning, in whatever way one listens to it, even though there is no sound in it, there is meaning, and it appears as it is. Thus it is taught. This is profound wisdom. Thus it is said in the Sutra: O, abiding one, this is the one who makes it clear, who shows what is even more profound than the profound, and who enters into what is even more subtle than the subtle. Thus it is said. In this, the meaning of what is shown by the abiding Rabjor cannot be known and is profound, but it is obtained without uttering a single letter, so it is very profound. It is also said in other Sutras that by realizing the path of the ten virtuous actions by oneself, and by understanding the profound dependent arising, one can perfect the vehicle of the solitary realizer. Because one aims at the benefit of oneself alone, and one becomes a Buddha oneself, one is a solitary realizer. It is also not falling into the Hearer's Vehicle, because it does not rely on the teachings of others. If it is said that one will become a perfectly enlightened Buddha, it is not so, because he benefits sentient beings with all-knowingness, so he is more excellent than them. The solitary realizers, to the extent that they realize, they themselves realize enlightenment. Furthermore, what is the extent of their realization? It is said: Because the realization of what is grasped is diminished, and because the grasper is not abandoned, like the path of relying on a rhinoceros horn, one should know that it has been truly gathered. Thus it is taught. Why? Because they are mainly aware of the appearance of what is grasped, from the aggregates, elements, and sources, up to all-knowingness, they widely prevent the nature from being profound and subtle, so it is said that the Buddha has abandoned one aspect of the obscuration of knowledge, so it is implied that they are more excellent than the Hearers. This is not the teaching of the Dharma of speech, so it is a solitary realizer.