Tibetan
། །འདི་ལྟར་གང་ཞིག་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་རིག་ཅིང༌། ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་མཐོང་བ་དེ་དག་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པ་ཞེས་བཤད་པའོ། །སྣ་ཚོགས་འཛིན་ཞེས་བྱ་བ་ནི་སྤྲུལ་པ་སྣ་ཚོགས་ པས་སེམས་ཅན་གྱི་དོན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་མཛད་པའི་ཕྱིར་རོ། །སྒྱུ་མ་ནི་གཞན་སླུ་བ་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་དྲ་བ་ཡིན་ཞིང་འཆིང་བ་ཡང་དེའོ། །དེ་རྩད་གཅོད་པ་ནི་མངོན་པར་སངས་རྒྱས་སོ། །ཡང་ན་སྒྱུ་འཕྲུལ་དྲ་བའི་རིམ་པས་མངོན་པར་རྫོགས་པར་བྱང་ཆུབ་པའོ། །འཁོར་བ་ནི་ལས་དང་ཉོན་མོངས་པས་རང་དབང་མེད་པ་སྟེ། གཞན་དབང་གིས་སེམས་ཅན་གྱི་ངོ་བོའོ། །དེ་ཉིད་ནི་རྒྱ་མཚོ་སྟེ་རྫིང་ངོ༌། །དེའི་མཐར་ཕྱིན་པས་ཕ་རོལ་ཏུ་སོན་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་ཀྱིས་ན་བདེན་པ་གཞན་གྱི་རིམ་པ་ལ་གནས་པའོ། །བྱ་བ་བྱས་པ་དེས་རྣམ་པར་གནས་པ་སྟེ། དེ་ཉིད་རྣམ་པར་རྟོག་པ་གཉིས་ཀྱིས་མ་བསྒྲིབས་པའི་ཡེ་ཤེས་སུ་བཤད་དོ། །ཇི་སྐད་དུ། གང་ཞིག་ཇི་སྲིད་རྣམ་བརྟགས་པ། །དེ་སྲིད་ཐམས་ཅད་བརྫུན་པ་སྟེ། །དེ་ཉིད་བདེན་ཞིང་ཡང་དག་མཐར། །གང་ཞིག་དེ་ཉིད་བརྟག་མི་བྱ། །ཞེས་གསུངས་པའོ། །མི་གནས་པ་ནི་ཕྱོགས་གཉི་ག་མི་དམིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་དག་ཉིད་སངས་རྒྱས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཚིག་རྐང་པ་བདུན་གྱི་ཁྱད་པར་སྟོན་ཏེ། སྒྲ་གང་སྐྱེ་མེད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དེ་ཉིད་ནི་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྟོན་པར་བྱེད་པའོ། །དེར་མངོན་པར་འདོད་པ་གཞན་ནི་མེད་དེ། ལམ་འདིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་དངོས་གྲུབ་བརྙེས་པར་གྱུར་པའོ། །ཇི་ལྟར་བུ་ཞེ་ན། ཡོད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་སྨོས་ཏེ། ཡོད་པའི་ཕྱོགས་ནི་དངོས་པོར་འཛིན་པའོ། །མེད་པའི་ཕྱོགས་ནི་སྐུར་པ་འདེབས་པ་སྟེ། དེ་དག་རྣམ་པར་སྤངས་པས་སོ། །གང་ཡང་རྣལ་འབྱོར་པ་འདི་ནི་བརྩོན་བཞིན་པ་ཡིན་ན་ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་ཕྱིར། སྤྱོད་པ་རྣམ་པ་གསུམ་སྤྱོད་པ། དེ་ཡང་གཉིས་སུ་མེད་པའི་ཡེ་ཤེས་ཐེ་ཚོམ་མེད་པར་ཐོབ་པར་འགྱུར་བའོ། །ཇི་ལྟར་བདག་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས། སོམ་ཉི་མེད་པའི་རྣལ་འབྱོར་པའི་སྤྱོད་པའི་ནན་ཏན་སྟོན་ཏེ། དེ་ཐམས་ཅད་ནི་གོ་སླའོ། །དེ་ལྟར་ཉིན་མཚན་དུ་ཡེ་ཤེས་ལ་མངོན་པར་བརྩོན་པ་ཡིད་ཀྱིས་སྦས་པའི་བརྟུལ་ཞུགས་འཛིན་པ་དེ། ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་ཐམས་ཅད་དེ་རྡོ་རྗེ་འཆང་གི་གོ་འཕང་ཐོབ་པའི་མཚན་ཉིད་ཀྱིས་འགྲུབ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ ནི་ཤིན་ཏུ་དགེ་བའོ། །བཤད་ནས་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་ནི་དགེ་བའི་རྩ་བ་ཡོངས་སུ་བསྔོ་བའི་དོན་གསལ་བར་སྟོན་པའོ། །རིམ་པ་ལྔ་པའི་དཀའ་འགྲེལ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ལས་ཟུང་དུ་འཇུག་པ་སྟེ། རིམ་པ་ལྔ་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །།ཐོས་པ་རྫོགས་པར་བྱེད་པ་ཤེས་རབ་སྟེ། །བསམ་པ་དང་ནི་གཉིས་པོ་ཡོད་གྱུར་ན། །སྒོམ་པ་ལ་ནི་རབ་ཏུ་སྦྱོར་བ་ཡིན། །དེ་ལ་དངོས་གྲུབ་བླ་ན་མེད་པའོ། །བློ་དང་ལྡན་པས་འདི་ལྟར་བསམས་ནས་ནི། །ཐོག་མ་ཐོས་པའི་དོན་ལ་འབད་པ་ཡིས། །རྟག་ཏུ་བརྩོན་པར་བྱེད་པ་གང་ཡིན་པ། །དེ་ཡི་ལག་ཏུ་དངོས་གྲུབ་ལེགས་པར་འཐོབ། །གང་ཞིག་ཚིག་ལ་ཐེ་ཚོམ་ཟ་གྱུར་པ། །དེ་ཡིས་དོན་ནི་ཅི་ལྟར་རྟོགས་པར་འགྱུར། །དེ་རྣམས་རྨོངས་པ་རྣམ་པར་བཟློག་པའི་ཕྱིར། །འདི་ལ་བདག་གིས་རྣམ་པར་བརྩོན་པར་བྱས། །རྣམ་པ་ཀུན་དུ་བརྗོད་པས་ནུས་པ་ནི། །དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཉིད་ཀྱི་སྤྱོད་པའོ། །འོན་ཀྱང་བློ་གྲོས་དམན་པ་རྣམས་ལ་ནི། །རྣམ་པར་དབྱེ་བ་ཙམ་ཞིག་བདག་གིས་བྱས། །འཇིག་རྟེན་གང་དུ་ཉི་མའི་སྣང་བ་རྒྱ་ཆེན་མཆོད་པས་འགྲོ་ཀུན་གསལ་གྱུར་པ། །སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་ལུས་ཀྱི་སྣང་བ་ཙམ་གྱིས་བྱ་བ་ཅི་ཞིག་བྱེད་པར་འགྱུར། །དེ་ལྟ་ན་ཡང་བློ་དང་ལྡན་པ་གཞན་དག་གིས་ནི་གསོལ་བཏབ་དཀའ་འགྲེལ་འདིས། །རིམ་པ་ལྔ་ཡི་དོན་ནི་གཏན་ལ་ཕབ་ཅིང་རྣམ་ཕྱེ་འཕགས་རྣམས་བཟོད་པར་བཞེས། །ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གསུང་རབ་བློ་དམན་རྣམས་ཀྱིས་བཤད་པར་ནུས་པ་མིན་པ་དང༌། །མཁས་པ་རྣམས་ཀྱིས་གཞུང་འདི་རྣམ་ཕྱེ་མཐོང་མིན་ཕྱོགས་ཙམ་བདག་གིས་མཐོང་བས་ན། །སེར་སྣ་དང་ནི་མཆོག་ཏུ་བྲལ་བའི་བློ་ཡིས་རྣམ་བཤད་གང་ཡིན་དེ་ཡིས་ནི། །དམན་པ་འགྲོ་དོན་ཡང་དག་བརྩོན་པ་བློས་སྤྱན་རྒྱས་པ་རྣམས་ནི་དགྱེས་པར་མཛོད། །འདི་ལྟར་མན་ངག་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་ཡོངས་བརྒྱུད་རིམ་པ་ལྔ་པོ་རྣམ་བཤད་པས། །གང་ཞིག་བསོད་ནམས་སྟོན་ཀའི་ཟླ་བ་དྲི་མེད་ལྟ་བུ་བདག་གིས་ཐོབ་གྱུར་པ། །དེ་ཡིས་སྲིད་པའི་འཁོར་ལོར་ལྷུང་གྱུར་འགྲོ་རྣམས་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཀྱི། །རྩེ་མོར་རིམ་ལྔས་མྱུར་དུ་ཕྱིན་ནས་གསལ་ཞིང་ཡིད་འོང་མཛེས་ པར་བདེར་གྱུར་ཅིག །ཇི་སྲིད་མཁའ་ལ་ཟླ་བའི་ཟེར་དང་སྐར་མའི་ཚོགས་ཀྱིས་མཛེས་པར་གྱུར་པ་དང༌། །ཇི་སྲིད་མུན་པའི་ཚོགས་ནི་རབ་ཏུ་མྱུར་འཇོམས་ཉི་མའི་དཀྱིལ་འཁོར་བསལ་བ་དང༌། །ཇི་སྲིད་འདི་རྨད་དུ་བྱུང་བའི་གནས་གཅིག་རི་རབ་གནས་པ་དེ་སྲིད་དུ། །དེ་སྲིད་བདེ་གཤེགས་བསྟན་པ་དང་ནི་དཀའ་འགྲེལ་མཆོག་འདི་ཡུན་རིང་གནས་གྱུར་ཅིག །རིམ་པ་ལྔ་པའི་དཀའ་འགྲེལ་དོན་གསལ་བ་ཞེས་བྱ་བ། །སློབ་དཔོན་ཆེ
Chinese
如此这般，谁若通达那真如，如实照见，彼等即被称为一切智者。所谓“执持种种”，乃因以种种化身，圆满成办有情之义利。幻术乃极力欺骗他人，彼即是网，亦是束缚。断除彼者，即是现证菩提。又或以幻术网之次第，现证圆满菩提。轮回乃为业及烦恼所束缚，不得自在，由他力所支配之有情自性。彼即是海洋，亦是池塘。穷尽彼者，即是度达彼岸，因此安住于其他真谛之次第。行持事业者，即是安住于彼，彼即是无二分别所遮蔽之智慧。如是说：何者于何时，作种种分别，彼时一切皆是虚妄，彼乃真实且究竟之尽头，何者不对彼作分别。如是说。不住者，乃因二者皆不可得之故。彼等即是佛之名号等等，显示七句之差别。何者无生之音声等等，彼即是宣说双运之等持。于彼无有其他显现之欲求，以此道已获得薄伽梵之大手印成就。如何如是之子耶？如是宣说有等等。有之方面乃执着于实有，无之方面乃诽谤，彼等皆已断除。任何瑜伽士若精进，则为获得双运之果位，行持三种行，彼亦将无有疑惑地获得无二智慧。如何自性等等，显示无有犹豫之瑜伽士行持之精进，彼等一切皆易于理解。如是昼夜精进于智慧，以意隐藏之持戒者，一切圆满皆以获得金刚持之果位之相而成就，此乃极善。说完之后等等，乃是回向一切善根之
English
Thus, whoever understands that very Suchness and sees it as it is, those are said to be all-knowing. The so-called "holding various things" is because they perfectly accomplish the benefit of sentient beings with various manifestations. Illusion is striving to deceive others; it is the net and also the bondage. Cutting it off is manifest enlightenment. Or, one becomes manifestly and perfectly enlightened through the stages of the net of illusion. Samsara is the nature of sentient beings who are not independent due to karma and afflictions, but are controlled by others. It is the ocean and also the pond. Reaching its end is crossing to the other shore, and therefore abiding in the order of other truths. By doing what has to be done, one abides in it, and it is said to be the wisdom that is not obscured by dualistic thoughts. As it is said: "Whatever is analyzed in various ways, all of that is false. That is true and the ultimate end, whatever is not analyzed." It is said. Non-abiding is because neither side is perceived. Those are the names of the Buddhas, etc., showing the difference of the seven verses. Whatever sound is unborn, etc., that is what shows the samadhi of union. There is no other desire to manifest there, and by this path, the accomplishment of the great seal of the Bhagavan has been attained. How is it like a son? It is said, "There is," etc. The side of existence is clinging to reality, the side of non-existence is denigration, and those have been completely abandoned. If any yogi is diligent, then in order to obtain the state of union, he practices the three conducts, and he will undoubtedly obtain non-dual wisdom. How is it self-nature, etc.? It shows the diligence of the yogi's conduct without hesitation, and all of that is easy to understand. Thus, diligently striving for wisdom day and night, that vow-holder who conceals it in his mind, all perfections are accomplished by the characteristic of obtaining the state of Vajradhara, which is extremely virtuous. After speaking, etc., it is the dedication of all roots of virtue.
Chinese
能清楚地显示出来。名为《五次第难解·义明》中双运，即《五次第》的注释。听闻圆满的是智慧，如果思维和听闻二者都有，就能很好地应用于修行，由此能获得无上的成就。有智慧的人这样思维后，最初以努力听闻之义，无论何时都精进者，此人的手中能很好地获得成就。如果对词句产生怀疑，那他如何能领悟其义呢？为了遣除这些愚昧，我对此努力。以各种方式讲述的能力，是如来自己的行为。然而对于智慧低下的人们，我只是稍作分别而已。在世间任何地方，太阳的光芒以广大的供养使一切众生都变得明亮，萤火虫身体的光芒又能做什么呢？即使如此，也请其他有智慧的人们以祈请的这篇难解，确定并分别五次第的意义，请圣者们容忍。一切智者的经典，智慧低下的人们无法讲述，智者们也未曾见过此论的分别，我仅见到少许方面，因此，以远离吝啬和殊胜的智慧，无论是什么样的论述，都请以利益下等众生而精进，智慧之眼广大者们欢喜。如此这般，从一个口诀到另一个口诀完全传承，通过对五次第的分别解说，我所获得的如同秋季无垢的月亮般的福德，愿以此使沉溺于轮回中的众生，以五次第迅速到达圆满菩提之顶端，变得清晰、悦意、美丽而安乐。乃至虚空中月亮的光芒和星辰的集合使其美丽，乃至能迅速摧毁黑暗的集合，太阳的坛城显现，乃至这一个奇妙之处，须弥山存在的那段时间里，愿善逝的教法和这殊胜的难解长久住世。名为《五次第难解·义明》。大学者
English
It clearly shows the meaning. From the "Illuminating the Meaning of the Difficult Points of the Five Stages," which is the union, it is the commentary on the Five Stages. Perfect hearing is wisdom. If both thinking and hearing are present, then it is well applied to practice. From this, one can obtain unsurpassed accomplishment. After thinking like this, a wise person, initially with effort in the meaning of hearing, whoever is always diligent, in that person's hand, accomplishment is well obtained. If one has doubts about the words, how can he understand the meaning? In order to dispel these confusions, I have made efforts in this. The ability to speak in all ways is the conduct of the Tathagata himself. However, for those of low intelligence, I have only made a slight distinction. Wherever in the world, the light of the sun makes all beings bright with great offerings, what can the light of a firefly's body do? Even so, may other wise people, with this difficult commentary of supplication, determine and distinguish the meaning of the Five Stages, and may the noble ones accept it with forbearance. The scriptures of the all-knowing ones cannot be explained by those of low intelligence, and the wise have not seen the distinctions of this treatise. I have only seen a few aspects, therefore, with a mind free from stinginess and supreme wisdom, whatever the exposition may be, may those with enlightened eyes be pleased by diligently benefiting the lower beings. In this way, from one instruction to another, the complete transmission, through the detailed explanation of the Five Stages, whatever merit I have obtained is like the stainless autumn moon, may it quickly lead beings who have fallen into the cycle of existence to the summit of perfect enlightenment through the Five Stages, and may they become clear, pleasing, beautiful, and happy. As long as the rays of the moon and the collection of stars in the sky make it beautiful, and as long as the collection of darkness is quickly destroyed and the mandala of the sun appears, and as long as this one wonderful place, Mount Meru, exists, may the teachings of the Sugata and this supreme difficult commentary remain for a long time. This is called "Illuminating the Meaning of the Difficult Points of the Five Stages." The great teacher
Tibetan
ན་པོ་བརྩོན་འགྲུས་བཟང་པོའི་ཞལ་སྔ་ནས་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།། །།རྒྱ་གར་གྱི་མཁན་པོ་པཎྜི་ཏ་བཱི་ཪྻ་བྷ་དྲ་དང༌། ཞུ་ཆེན་གྱི་ལོ་ཙཱ་བ་འབྲོ་དགེ་བསྙེན་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་བརྩོན་འགྲུས་ཀྱིས་བསྒྱུར་ཅིང་ཞུས་ཏེ་གཏན་ལ་ཕབ་པའོ།། །། རིམ་པ་ལྔ་པ། ཟུང་དུ་འཇུག་པའི་འགྲེལ་པ།
Chinese
那波 策哲桑布 贤士所造完毕。印度堪布 班智达 维茹巴扎，以及校勘大译师 仲 格年钦波 喜饶策哲 翻译、校订、确定。 第五品，双运的注释。
English
Completed, composed by the venerable Napo Tsondru Zangpo. Translated, revised, and finalized by the Indian Abbot Pandit Viryabhadra and the great reviser-translator Dro Genyen Chenpo Sherab Tsondru. Fifth chapter, Commentary on Union.