Tibetan
བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ། ཀླུ་སྒྲུབ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ། ཀླུ་སྒྲུབ། རྒྱ་གར་སྐད་དུ། བོ་དྷི་ཙི་ཏྟ་བི་བ་ར་ཎ། བོད་སྐད་དུ། བྱང་ཆུབ་སེམས་ཀྱི་འགྲེལ་པ། འཕགས་པ་འཇམ་དཔལ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །དེ་ནས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་སྒོམ་པའི་འགྲེལ་པ་བཤད་པར་བྱའོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་སེམས་ཀྱིས་རྣམ་པར་བརྟགས་པའོ་ཞེས་གསུངས་པས་རེ་ཞིག་སེམས་ནི་དེ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅི་ཞིག་ཅེས་ངེས་པར་རྟོག་པ་ན། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། །ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཆོས་བདག་མེད་པར་མཉམ་ཉིད་པས། །རང་སེམས་གདོད་ནས་མ་སྐྱེས་པ། །སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་རང་བཞིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས་སོ། །སྨྲས་པ་འདི་ཡི་དོན་ཅི་ཡིན་ཞེ་ན། བརྗོད་པ། དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བ། །ཞེས་ཏེ་དངོས་པོའི་སྒྲས་བདག་ལ་སོགས་པ་མངོན་པར་བརྗོད་དོ། ། འདི་སྐད་དུ་སེམས་དེ་ནི་བདག་དང༌། སེམས་ཅན་དང༌། སྲོག་དང༌། གསོ་བ་དང༌། སྐྱེས་བུ་དང༌། གང་ཟག་དང༌། ཤེད་ལས་སྐྱེས་དང༌། ཤེད་བུ་དང༌། བྱེད་པ་པོ་ལ་སོགས་པའི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། དེ་དག་ལ་བྱ་བའི་མཚན་ཉིད་ཅན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་བདག་ལ་སོགས་པའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། སེམས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་གྱུར་པ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད་ཅེས་སྨྲས་པར་འགྱུར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་ཞིང་བདག་ཏུ་འཛིན་པ་ཙམ་གྱིས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའོ། །ཉོན་མོངས་པ་ཐམས་ཅད་བདག་ཏུ་འཛིན་པས་ཡང་དག་པར་བསྐྱེད་པའི་ཕྱིར་སེམས་ནི་དེའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། སེམས་དེ་ནི་ཕུང་པོ་དང་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་ཀྱི་རང་བཞིན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། ཕུང་པོ་ཁམས་དང་སྐྱེ་མཆེད་དང༌། །གཟུང་དང་འཛིན་པ་རྣམ་པར་སྤངས། །ཞེས་གསུངས་སོ། །འདི་ལྟར་རེ་ཞིག་ཕུང་པོ་ལ་སོགས་པ་ཉིད་ཀྱི་དངོས་པོ་དོན་དམ་པར་མ་དམིགས་ན། སེམས་དེའི་རང་བཞིན་དུ་འགྱུར་བ་ལྟ་ག་ལ་ཡོད། ཇི་ལྟར་ཞེ་ན། རེ་ཞིག་གཟུགས་ལ་སོགས་པའི་ཕུང་པོ་རྣམས་དངོས་པོ་མེད་པ་ཉིད་དེ། གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་འབྱུང་བ་དང་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་བའི་ཚོགས་སོ། །འབྱུང་བ་ནི་བཞི་སྟེ། ས་དང། ཆུ་དང༌། མེ་དང༌། རླུང་ངོ༌། །འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་ལྔ་སྟེ། གཟུགས་དང༌། སྒྲ་དང༌། དྲི་དང༌། རོ་དང༌། རེག་བྱའོ། །ས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་རྣམས་དང༌། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་འབྱུང་བ་ལས་གྱུར་པ་དེ་དག་རེ་རེ་ཞིང་ཐ་དད་པའི་དངོས་པོ་ཉིད་དུ་
Chinese
菩提心释 龙树 菩提心释 龙树 印度语：菩提质多毗婆罗那。 藏语：菩提心释。顶礼圣妙吉祥！ 从现在开始，我将解释修习菩提心的方法。世尊说一切法皆由心所分别，因此，首先必须确定心本身的性质是什么。因此说： “远离一切事物， 蕴、界、处， 所取与能取皆已舍弃， 法无我性，平等性故， 自心本初未生， 是空性的自性。” 有人问：这句话是什么意思？ 答： “远离一切事物”，这里的事物指的是我等。 这里说，心不是我，不是众生，不是生命，不是滋养，不是士夫，不是人，不是力生，不是力子，不是作者等的自性。为什么呢？因为它们没有作用的性质。因此，如果我等事物不存在，又怎么能说心是它们的自性呢？因此，远离一切事物，仅仅执着于我，就能真实地生起。如果说，一切烦恼都因执着于我而真实生起，所以心会变成它们的自性，那么，心不是蕴、界、处的自性。因此说： “蕴、界、处， 所取与能取皆已舍弃。” 如此，如果蕴等事物本身在胜义中不可得，又怎么能说心会变成它们的自性呢？如何理解呢？首先，色等蕴本身就是无实有的。色蕴是地、水、火、风四大种以及四大种所生的集合。四大种是：地、水、火、风。四大种所生有五种：色、声、香、味、触。地等四大种，以及色等四大种所生之物，各自都是不同的事物。
English
Commentary on the Mind of Enlightenment Nāgārjuna Commentary on the Mind of Enlightenment Nāgārjuna In Sanskrit: Bodhicitta-vivaraṇa. In Tibetan: Commentary on the Mind of Enlightenment. Homage to the noble Mañjuśrī! From now on, I will explain the method of cultivating the mind of enlightenment. The Blessed One said that all phenomena are distinguished by the mind, therefore, first it must be determined what the nature of the mind itself is. Therefore it is said: "Free from all things, The aggregates, elements, and sense bases, The grasped and the grasper are completely abandoned, Because the selflessness of phenomena is equality, The self-mind is unborn from the beginning, It is the nature of emptiness." Someone asks: What is the meaning of this statement? Answer: "Free from all things," here things refer to the self and so on. Here it is said that the mind is not the nature of self, sentient beings, life, nourishment, person, individual, born of power, son of power, agent, etc. Why? Because they do not have the nature of action. Therefore, if things like the self do not exist, how can it be said that the mind is their nature? Therefore, being free from all things, merely clinging to the self, one can truly arise. If it is said that all afflictions truly arise from clinging to the self, so the mind will become their nature, then the mind is not the nature of aggregates, elements, and sense bases. Therefore it is said: "The aggregates, elements, and sense bases, The grasped and the grasper are completely abandoned." Thus, if the things themselves, such as the aggregates, are not found in the ultimate sense, how can it be said that the mind will become their nature? How to understand it? First, the aggregates such as form are themselves without reality. The aggregate of form is the collection of the four great elements and what arises from the four great elements. The four great elements are: earth, water, fire, and wind. There are five things that arise from the four great elements: form, sound, smell, taste, and touch. The four great elements such as earth, and the things that arise from the four great elements such as form, are each different things.
Tibetan
མ་དམིགས་ཏེ། གང་དུ་གཅིག་ཏུ་ཡོད་པ་དེར་གཞན་ཡང་ཡོད་པའི་ཕྱིར་རོ། །དེའི་ཕྱིར་གཟུགས་ནི་མིང་ཙམ་དུ་ཀུན་དུ་བརྟགས་པའོ། །གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་སྟོང་ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པའོ། །དེ་བཞིན་དུ་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ། ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། ཚོར་བ་རྣམ་པ་གསུམ་མོ། །བདེ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་བ་དང༌། སྡུག་བསྔལ་མ་ཡིན་ཞིང་བདེ་བ་ཡང་མ་ཡིན་པ་དེ་དག་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པའི་ཕྱིར་ཏེ། སྡུག་བསྔལ་ལ་ལྟོས་ནས་བདེ་བ་དང༌། བདེ་བ་ལ་ལྟོས་ནས་སྡུག་བསྔལ་དུ་འདོགས་པར་བྱེད་དོ། །ཆོས་གང་ཞིག་གཅིག་པུར་གནས་པ་དམིགས་ པ་མེད་པ་དེ་ནི་རྫས་ཉིད་དུ་ཡོད་པ་ཡིན་ཏེ། རིང་པོ་དང་ཐུང་དུ་བཞིན་ནོ། །གཞན་དུ་ཚོར་བ་ནི་རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། ལུས་ལས་བྱུང་བ་དང༌། སེམས་ལས་བྱུང་བའོ་ཞེས་པར་ཡང་རེ་ཞིག་ལུས་ནི་གཟུགས་ཀྱི་ཕུང་པོས་བསྡུས་པའི་ཕྱིར་མ་དམིགས་སོ། །དེའི་ཕྱིར་ལུས་མེད་པའི་ཕྱིར་ལུས་ལས་བྱུང་བའི་ཚོར་བ་མ་གྲུབ་བོ། །སེམས་ཀྱང་ཡུལ་ན་མི་གནས་པ། ཕྱོགས་ན་མི་གནས་པ། གཟུགས་མེད་པ། བསྟན་དུ་མེད་པ། རབ་ཏུ་མི་གནས་པ། སྣང་བ་མེད་པ། རྣམ་པར་མི་རིག་པར་གསུངས་ན། ཚོར་བ་དེ་ནི་ཅི་འདྲ་ཞིག་དེའི་ཕྱིར་སེམས་ལས་བྱུང་བ་ཡང་མ་གྲུབ་པོ། །དེའི་ཕྱིར་ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ནི་ཚོར་བའི་ཕུང་པོས་སྟོང་པོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ན། ཚོར་བའི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་པོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་མིང་ཙམ་གྱིས་དངོས་པོ་ཉིད་དེ། འདུ་ཤེས་ནི་མཚན་མར་འཛིན་པའི་བདག་ཉིད་ཅན་ཡིན་ལ། དེ་ལྟར་རེ་ཞིག་གང་དག་ལ་མཚན་མར་གཟུང་བར་བྱ་བའི་དངོས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པ་དེའི་ཕྱིར་མཚན་མ་མེད་པས་མཚན་མ་ཅན་ཡང་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཡུང་བོས་སྟོང་ངོ་ཞེས་གསུངས་པ་ལས་ན་འདུ་ཤེས་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་བོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ཡང་ཡོངས་སུ་མ་གྲུབ་སྟེ་ཚོགས་པ་ཙམ་གྱི་ཕྱིར་རོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ཚོར་བ་དང༌། སེམས་པ་དང་འདུ་ཤེས་དང་འདུན་པ་དང་རེག་པ་དང་བློ་དང༌། དྲན་པ་དང་ཡིད་ལ་བྱེད་པ་དང་མོས་པ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་རྣམས་དང༌། ས་དང་ཆུ་དང་མེད་དང་རླུང་ལ་སོགས་པའི་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་མཚུངས་པར་མི་ལྡན་པ་དག་ལ་བརྗོད་ན། སེམས་ལས་བྱུང་བའི་ཆོས་རྣམས་དང་སྐྱེ་བ་ལ་སོགས་པ་དག་ཀྱང་རེ་རེ་ཞིང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ། །འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོ་ནི་ལས་ཀྱི་མཚན་
Chinese
因为没有确定。凡是一体存在的地方，其他也存在。因此，色只是名字上的普遍假立。经中说色蕴以色蕴为空，所以色蕴也完全不成立。同样，受蕴也完全不成立。如何呢？感受有三种：乐受、苦受、非苦非乐受，这些都是互相观待的。因为观待苦而有乐，观待乐而有苦。如果某个法单独存在而无法确定，那它就是实有的，就像长和短一样。另外，感受有两种：身生和心生。暂且身体被色蕴所包含，所以无法确定。因此，因为没有身体，所以身生的感受也不成立。心也不住在处所，不住在方所，没有形色，无法指示，不完全安住，没有显现，不能识别。既然这样说了，那感受又是什么样的呢？因此，心生的感受也不成立。因此，经中说受蕴以受蕴为空，所以受蕴也完全不成立。想蕴也只是名字上的事物本身。想是执取相状的自性。这样一来，暂且对于那些应该执取相状的事物并不存在，因此没有相状，也就没有具有相状者。经中说想蕴以想蕴为空，所以想蕴也完全不成立。行蕴也完全不成立，因为它仅仅是聚合。行蕴是指那些与感受、思、想、欲、触、慧、忆念、作意和信等相应的事物，以及与地、水、火、风等生等不相应的事物。心生之法和生等，对于每一个来说，生是不存在的。行蕴是业的相
English
Because it is not determined. Wherever something exists as one, others also exist. Therefore, form is merely a universal imputation in name only. It is said in the sutras that the skandha of form is empty of the skandha of form, so the skandha of form is also not completely established. Similarly, the skandha of feeling is also not completely established. How so? Feelings are of three types: pleasant feeling, painful feeling, and neither painful nor pleasant feeling. These are mutually dependent, because pleasure is contingent upon pain, and pain is contingent upon pleasure. If a dharma exists alone and cannot be determined, then it is real, like long and short. Furthermore, feelings are of two types: those arising from the body and those arising from the mind. For the moment, the body is included in the skandha of form, so it is not determined. Therefore, since there is no body, feelings arising from the body are not established. The mind also does not abide in a place, does not abide in a direction, has no form, cannot be indicated, does not fully abide, has no appearance, and cannot be discerned. Since it is said in this way, what kind of feeling is it? Therefore, feelings arising from the mind are also not established. Therefore, it is said in the sutras that the skandha of feeling is empty of the skandha of feeling, so the skandha of feeling is also not completely established. The skandha of perception is also merely a thing in name only. Perception is the nature of grasping at characteristics. In this way, for the moment, those things that should be grasped as characteristics do not exist, therefore, since there are no characteristics, there is also no possessor of characteristics. It is said in the sutras that the skandha of perception is empty of the skandha of perception, so the skandha of perception is also not completely established. The skandha of formation is also not completely established, because it is merely an aggregate. The skandha of formation refers to those things that are concordant with feeling, thought, perception, desire, touch, wisdom, memory, attention, and faith, etc., and those things that are not concordant with the arising of earth, water, fire, wind, etc. Mental phenomena and arising, etc., for each one, arising does not exist. The skandha of formation is the characteristic of karma.