Tibetan
ཐའ་གཉིས་ལ་མི་གནས་པའི་ཕྱིར། དོན་གྱི་རང་བཞིན་ཉིད་ཀྱི་ངོ་བོ་ལས་མ་འདས་པར། གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་སྐུ་བཞིར་སྣང་བ་དང༌། དེ་བཞིན་དུ་ཇི་ལྟར་འདུལ་བའི་གཟུགས་ཀྱིས་བཞུགས་སོ། །འདི་སྐད་དུ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཐུགས་རྗེ་ཡིས། ཇི་ལྟར་འདུལ་བ་བཞིན་དུ་སྣང༌། །ཞེས་གསུངས་སོ། །མཆོག་ནི་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་མཚན་ཉིད་སྐྱོན་གྱིས་མ་གོས་པའི་ཆོས་ཀྱི་དབྱིངས་ནམ་མཁའ་སྤྲིན་ལ་སོགས་པས་གནོད་པར་མི་འགྱུར་བ་བཞིན་ནོ། །ཀུན་གྱིས་བསྒྲུབ་ཅིང་ཐོབ་པར་བྱ་བ་ཡིན་པའི་ཕྱིར། །གནས་དེ་ཉིད་ལས་མ་གཡོས་བཞིན་དུ་དོན་མཛད་པས་ན་བྱོན་པའོ། །དེ་ཡང་གཟུགས་ཀྱི་སྐུའི་དངོས་པོའི་ཚུལ་དུ་ས་བཅུའི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་ལ་སོགས་པ་བསམ་པ་རྣམ་པར་དག་པ་རྣམས་ཀྱིས་སོ། །སྐུ་གཉིས་ལྟ་བའི་དོན་སྤྱོད་པ་དང་འཆམ་པ་བཞིན་དུ་བྱིས་པ་སོ་སོ་སྐྱེ་བོ་ལ་གཟིགས་ནས་གདུལ་བྱའི་དབང་གིས་ཆོས་སྟོན་དུ་གཤེགས་ཀྱང༌། སྐུ་ཉིད་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལས་མི་གཡོས་པར་ བཞུགས་པ་ནི། མཆོག་ནི་ནམ་མཁའི་གནས་ནས་གཤེགས། །ཞེས་བྱའོ། །བདེ་བ་ཆེན་པོའི་སྐུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་བདེ་བ་འཁོར་བ་ཇི་སྲིད་པར་གནས་པ་ཉིད་ལ་སོགས་པའི་བྱེ་བྲག་དང་ལྡན་པས་ན། ཆོས་ཀྱི་སྐུ་དང། ལོངས་སྤྱོད་རྫོགས་པའི་སྐུ་དང༌། སྤྲུལ་པའི་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཀུན་གྱི་རང་བཞིན་ཏེ། སྐུ་དེ་རྣམས་ཐ་མི་དད་པ་མངའ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་བས་ན་མཆོག་གི་ནམ་མཁའི་ངལ་སོ་ནས། མཆོག་གི་ནམ་མཁའི་རྟག་ཏུ་བཞུགས། །ཞེས་གསུངས་པ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ན་རེ་ཚིག་བཞི་པོ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་བཞི་ལ་རིམ་པ་བཞིན་སྦྱར་རོ། །ད་ནི་ངེས་པའི་དོན་དུ་བཤད་དེ། ཀུན་རྫོབ་རྣམ་པའི་གཟུགས་ཀྱིས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེ་ནི་ཤུཀྵའི་རྣམ་པ་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་འཁོར་ལོར་བཞུགས་པའི་གཟུགས་སོ། །ཡུམ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་མཁའ་འགྲོ་མའི་གཟུགས་ཀྱི་རྣམ་པར་རྩའི་ཁྱད་པར་གྱི་དངོས་པོ་རྟོག་མེད་མའི་སྐུ་མ་ནོར་བ་ཐབས་ཉིད་ལ་འཁྱུད་པ་ནི། པདྨའི་སྐུད་པ་བཞིན་སྐུའོ། །དེ་ཡང་དབུས་ཀྱི་ཁྱད་པར་རྟོག་མེད་མ་ཉིད་གཡས་དང་གཡོན་དུ་རོ་མ་དང༌། འཛིན་མ་དེ་དག་གི་གནས་སྲོག་གི་དབྱུག་པའོ། །གསང་བ་ནི་སྤ་བར་བྱ་བའི་ཐབས་ཀྱི་གསང་བའི་རྡོ་རྗེའི་དམ་ཚིག་མེད་པ་ལ་མི་བསྟན་པ་ནི། སངས་རྒྱས་རིན་པོ་ཆེ་ནི་སྣོད་པདྨ་འདབ་མ་བརྒྱད་པའི་གེ་སར་དང་ལྟེ་བར་བཅས་པའི་སྙིང་པོ་གནས་ཞེས་བྱ་བ་ནི། མཆོག་གི་དགའ་བ་དང༌། ཆད་པའི་དགའ་བའི་གནས་མ་ཡིན་པའི་ལྟེ་བའི་གནས་ཁྱད་པར་ཅན་ནོ། །ལངས་ནས་ནི་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཟེར་གཟུགས་ཀྱིས་བཞེངས་པའི་ངོ་བོ་འདིའོ། །བདེ་བའི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ནི། བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་གནས་རྟོག་མེད་མའི་ལམ་གྱི་གནས་ཀྱི་པདྨ་ནི་ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་དབྱེར་མེད་པར་བཞུགས་པ་དང༌། གཤེགས་པ་དང་བྱོན་པའི་གནས་སོ། །ཐིག་ལེ་ཁོང་དུ་ཆུད་པའི་ཕྱིར། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། ཐབས་དང་ཤེས་རབ་གཉིས་སུ་མེད་པའི་སྦྱོར་བའི་དོན་གྱིས་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེའི་དོན་རྟོགས་པའི་རང་བཞིན་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་གཏུམ་མོའི་གྲོགས་ལྟེ་བའི་ཐིག་ ལེས་བྱས་པ་དང༌། དབྱེར་མེད་པའི་གཟུགས་སུ་འགྱུར་ཏེ། དེ་ཡང་གཤེགས་སོ། །གཤེགས་ནས་བརྟེན་པ་ཀུན་ཀ་ཚིག །ཅེས་བྱ་བ་ནི། གྱེན་ལ་གཤེགས་ཤིང་འོད་འབར་བའི་འོད་ཟེར་གྱིས་རྩའི་ནང་གི་རྣམ་པར་རྟོག་པའི་དངོས་པོ་ཇི་སྙེད་པ་དེ་སྙེད་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ཀྱིས་སྦྱངས་ཤིང་བསྲེགས། ཐལ་བར་འགྱུར་པ་ནི་མ་ཡིན་ནོ། །དེའི་དོན་ནི་མི་དམིགས་པའི་རང་བཞིན་དུ་བྱས་པ་ལ་ནི་བསྲེགས་ཤིང་ཚིག་ཅེས་བྱའོ། །རྒྱལ་བའི་ཐིག་ལེ་ཁྱེར་ནས་ནི། །ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྡིག་པ་ཐམས་ཅད་ལས་རྒྱལ་བ་ནི། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་ཀུན་གྱི་བདག་ཉིད། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཉིད་ཀྱི་གཟུགས་ཀྱིས་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་དང་ལྡན་པར་བཞུགས་ནས། སྤྲོས་པ་དང་བྲལ་བའི་རང་བཞིན་དུ་བྱེད་པའི་དོན་ཏོ། །ཡང་ནི་ཞེས་བྱ་བ་ནི། སྔར་གྱི་ལམ་ནས་ཡང་སྔོན་དང་མི་འདྲ་བར་ཞེས་བསྟན་པའི་ཐ་ཚིག་གོ །ཁྱོད་ནི་བཅོམ་ལྡན་འདས་མ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་མོ་ཉིད་དེ་སྔར་བསྟན་པ་དང༌། ཕྱིས་འབྱུང་བ་དང༌། ད་ལྟར་བཞུགས་པའི་གནས་དང་འབྲེལ་པའོ། །འདིར་བྱོན་པའི་དོན་ཞེས་བྱ་བ་ནི། ལྟེ་བའི་རང་བཞིན་དགའ་བའི་གནས་ནས་གཤེགས་ནས་ཡང་སླར་སྡུད་དེ་དེ་རང་དུ་བྱོན་ཞེས་བྱ་བའི་ཚིག་གི་དོན་ཏོ། །དེའི་གནས་ནི། ལྟེ་བའི་སྤྲུལ་པའི་པདྨ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པས་བསྟན་ཏེ། དེ་ཉིད་དུ་གསལ་བའི་ཕྱིར། མ་བཤད་པ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡིས་ནི་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་གཏུམ་མོ་ཡེ་ཤེས་ཀྱི་འོད་ལ་བརྟེན་པ་སྟེ། དགའ་བའི་རིམ་པས་རང་བཞིན་དགའ་བ་དེ་ཉིད་ལས་སྤྲོས་པ་མེད་པའི་རང་བཞིན་དགའ་བ་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་རྙེད་པའོ། །ཁ་ཅིག་འཁོར་ལོ་བཞིའི་དབྱེ་བས་སྤྲོས་པ་དང་བཅས་པར་འདོད། ཁ་ཅིག་སྤྲོས་པ་ཡོད་རུང་མེད་རུང༌། མཆོག་གི་ནམ་མཁའི་གནས་ནས་བྱོན་པ་ལ་སོགས་པའི་ཚིགས་བཅད་འདིར་རང་བཞིན་དགའ་བའི་གནས་གཉིས་ལ་སྦྱར་ཏེ། དེ་ཡང་བདེ་ཆེན་གྱི་གནས་དང༌། སྤྲུལ་པ་རུ་རང་བཞིན་དགའ་བ་སྐྱེ་བའི་དུས་ཀྱི་སྐབས་ཀྱི་གནས་སོ་ཞེས་ཟེར་རོ། །ཁ་ཅིག་སྤྲུལ་པའི་གནས་ཁོ་ན་ཞེས་སྨྲའོ། །དེ་བཞིན་ཁ་ཅིག་བདེ་བ་ཆེན་པོ་གཅིག་པུར་གནས་པ་དང་གཤེགས་པ་ལ་སོགས་པ་ཟེར་རོ། །ཚངས་པའི་ཡུལ་ལས་བྱེ་བ་མཐར། །ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ལ་བྱང་ཆུབ་ ཀྱི་སེམས་བདེ་བ་ཆེན་པོའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱི་བོའི་འཁོར་ལོ་ན་གནས་པའི་ཕྱིར་དང༌། སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་ཀྱི་རང་བཞིན་ཅན་ཡིན་པས་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཡུམ་དང༌། རྒྱུ་དང་འབྲས་བུའི་རང་བཞིན་དུ་གཅིག་པའི་ཕྱིར་དང༌། རྒྱས་བཏབ་པའི་ངེས་པའི་ཚིག་གསུངས་པ་ནི། དེའི་ཕྱིར་ཕྱག་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཁྱོད་གྲགས་ཞེས་བྱའོ། །འདི་སྐད་དུ། རྒྱུ་ལ་འབྲས་བུས་རྒྱས་བཏབ་ཅིང༌། །འབྲས་བུ་ལ་ཡང་རྒྱུས་རྒྱས་བཏབ། །ཅེས་གསུངས་པ་དང༌། སེམས་ནི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བའི་རྒྱུ། །སངས་རྒྱས་གཞན་དུ་མ་ཚོལ་ཅིག །ཅེས་གསུངས་པ་དང། ཡང་ན། འཇིག་རྟེན་ཁམས་ནི་གང་དུ་ཡང༌། །གཞན་ནས་སངས་རྒྱས་རྙེད་མི་འགྱུར། །སེམས་ནི་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཉིད། །གཞན་ན་སངས་རྒྱས་བསྟན་དུ་མེད། །ཅེས་གསུངས་སོ། །དཔལ་ཡེ་ཤེས་ཐིག་ལེའི་དཀའ་འགྲེལ་གསང་བའི་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཅེས་བྱ་བ་ལེའུ་ཉི་ཤུ་གཅིག་པའི་བཤད་པའོ།། །། ལེའུ་ཉེར་གཅིག་པའི་བཤད་པ།
Chinese
因为不住于二边，不离意义的自性之体，随所化众生的因缘而显现四身，同样以如何调伏之形而安住。如是说：如来以大悲，随如何调伏而现。如是说。殊胜是，大乐之自性，无垢染的法界虚空，如不被云等所损害一般。因为一切都要成办和获得。不离彼处而作利生事业，故为来临。那也是以色身的实物之相，对十地菩萨等心念清净者们而言的。二身观看的意义与行为相符，如观视孩童凡夫，随所化众生的因缘而前往说法，然身不离大乐而安住，即是：殊胜从虚空处来临。如是说。大乐之身是一切的自性，为何呢？因为具有大手印之乐乃至轮回未空之际安住等等的差别，是法身和报身以及化身等等一切的自性，因为具有那些身不相异的缘故。因此说：从殊胜的虚空休息处，常住于殊胜的虚空。如是说。另有说，这四句词依次对应大乐轮等等四者。现在从究竟的意义上来说，从以世俗形象等等开始。薄伽梵吉祥智慧明点是，莲蕊之相安住于大乐轮之形。母大手印空行母的形象，在脉的差别之实物上，无分别母之身不谬误地拥抱方便，如莲花丝线般的身体。那也是中央的差别，无分别母自身，在左右的罗摩和持者，那些的处所是命的杖。秘密是不应说的方便的秘密金刚誓言，不示于无有者，即是：佛宝是容器莲花八瓣的蕊和具有中心的精华处。
English
Because it does not abide in the two extremes, and does not depart from the essence of the nature of meaning itself, it appears in four bodies according to the circumstances of the beings to be tamed, and likewise abides in the form of how to tame them. It is said: The Tathagata, with great compassion, appears according to how to tame. It is said. Supreme is the nature of great bliss, the undefiled Dharma realm, like the sky that is not harmed by clouds and so on. Because everything is to be accomplished and attained. Without moving from that place, it accomplishes the benefit of beings, hence it is coming. That is also in the form of the reality of the form body, for those with pure thoughts such as the Bodhisattvas of the ten bhumis. The meaning of viewing the two bodies is in accordance with the behavior, like looking at children and ordinary people, going to teach the Dharma according to the circumstances of the beings to be tamed, but the body abides without departing from great bliss, that is: The supreme comes from the place of the sky. It is said. The body of great bliss is the nature of all, why? Because it has the distinction of the bliss of the Great Seal, such as abiding until the end of samsara, it is the nature of all the Dharmakaya, Sambhogakaya, and Nirmanakaya, because it has those bodies that are not different. Therefore, it is said: From the supreme resting place of the sky, always abide in the supreme sky. It is said. Others say that these four sentences correspond to the four, such as the great bliss wheel, in order. Now, from the ultimate meaning, it starts from the form of conventional appearance and so on. The Bhagavan glorious wisdom bindu is, the form of the lotus stamen residing in the form of the great bliss wheel. The form of the mother Mahamudra Dakini, on the reality of the difference of the channels, the body of the non-conceptual mother embraces the means without error, like a lotus thread-like body. That is also the difference of the center, the non-conceptual mother herself, on the left and right, the Rasana and the holder, those places are the staff of life. The secret is the secret Vajra Samaya of the means that should not be spoken, not shown to those without it, that is: The Buddha Jewel is the essence place of the container lotus eight petals with stamens and center.
Chinese
名为“处”的是：殊胜的欢喜和并非断灭的欢喜之处的脐轮特殊之处。升起后，是智慧光芒以色身显现的体性。名为“安乐莲花”的是：薄伽梵大乐之境，无分别母道之境的莲花，是方便与智慧二者无别而安住，以及逝去和到来的处所。因为通达明点之故。名为“因为通达明点之故”的是：以方便与智慧无二的结合之义，通达智慧光芒明点之义的自性，无戏论的拙火之友，由脐轮明点所作，并且转变为无别的色身，那也逝去了。逝去后，所依一切皆焚毁。名为“逝去后，所依一切皆焚毁”的是：向上逝去且光芒炽盛的光芒，将脉之内的分别念之事物，有多少就以多少智慧之光净化焚烧。并非化为灰烬。其义是，对于做成无所缘的自性，就叫做焚烧和焚毁。名为“持胜者明点后”的是：战胜一切罪恶者，乃是如来一切之自性。薄伽梵彼之色身安住于具足菩提心，做成远离戏论之自性的意义。又，名为“又”的是：从先前的道路，又显示为与先前不同之语。您乃是薄伽梵母大印本身，是与先前所显示，以及后来出现，和现在安住之处相关联的。名为“在此到来的意义”的是：从脐轮自性欢喜之境逝去后，又再次收摄，即是到那里之语的意义。其处所是：以脐轮化身莲花等显示，因为在那之中显明之故，所以没有宣说。由此，是依止于无戏论大印拙火智慧之光，以欢喜的次第，从自性欢喜本身，获得无戏论自性欢喜大印之自性。有些认为以四轮的差别而有戏论。有些认为无论有无戏论，从殊胜虚空之境到来等语
English
That which is called "place" is: the special place of the navel chakra, which is the supreme joy and not the place of annihilation of joy. Having arisen, it is the nature of the wisdom rays manifested as a form. That which is called "lotus of bliss" is: the lotus of the realm of great bliss of the Bhagavan, the realm of the path of the non-conceptual mother, is where the two, means and wisdom, abide inseparably, and the place of going and coming. Because of understanding the bindu. That which is called "because of understanding the bindu" is: by the meaning of the union of means and wisdom as non-dual, the nature of understanding the meaning of the bindu of the light of wisdom, the friend of the non-elaborate tummo, made by the navel chakra bindu, and transforms into an inseparable form, and that also departs. Having departed, all that is relied upon is burned. That which is called "having departed, all that is relied upon is burned" is: the rays that go upwards and blaze with light, purify and burn with the light of wisdom as many objects of conceptualization as there are within the channels. It is not transformed into ashes. Its meaning is that for making it into the nature of non-objectification, it is called burning and incinerating. That which is called "having taken the bindu of the Victorious One" is: the one who overcomes all sins is the nature of all the Tathagatas. The meaning of the Bhagavan's own form abiding with bodhicitta, making it the nature of being free from elaboration. Also, that which is called "also" is: from the previous path, it is also a word that shows it is different from before. You are the Bhagavan Mother Mahamudra herself, which is related to what was shown before, and what will appear later, and the place where you now abide. That which is called "the meaning of coming here" is: having departed from the nature of the navel chakra, the place of joy, and then gathering again, that is the meaning of the word coming there. Its place is: shown by the navel chakra emanation lotus, etc., because it is clear in that itself, it is not explained. By that, it relies on the non-elaborate Mahamudra tummo wisdom light, by the order of joy, from the nature of joy itself, the nature of the non-elaborate nature of joy, the nature of Mahamudra is attained. Some think that there is elaboration with the distinction of the four chakras. Some think that whether there is elaboration or not, the words such as coming from the realm of the supreme sky
Chinese
此偈将自性喜乐的两个处所结合起来。也就是大乐的处所，以及化身中生起自性喜乐之时的处所。有些人说仅仅是化身的处所。同样，有些人说仅仅安住或前往大乐之处等等。如“从梵天界到尽头”等等，因为菩提心安住于大乐自性的顶轮，并且一切众生都具有佛性，所以大手印薄伽梵母，与因和果的自性为一，宣说了印证的决定之词，因此称你为大手印。如此说：“因由果印证，果也由因印证。”又说：“心是智慧生起的因，不要在其他地方寻找佛。”又或者说：“无论在哪个世间界，都无法从其他地方找到佛。心即是圆满的佛，在其他地方没有佛可指。”如是说。吉祥智慧明点的难解注释《秘密的真实性》第二十一章的解说完毕。第二十一章的解说。
English
This verse combines the two places of spontaneous joy. That is, the place of great bliss, and the place at the time when spontaneous joy arises in the emanation. Some say that it is only the place of emanation. Similarly, some say that it is only staying or going to the place of great bliss, and so on. As in "From the realm of Brahma to the end," etc., because the mind of enlightenment abides in the crown chakra of the nature of great bliss, and because all sentient beings have the nature of the Buddha, the Great Seal, the Blessed Mother, is one with the nature of cause and effect, and the definitive words of confirmation are spoken, therefore you are called the Great Seal. It is said thus: "The cause is sealed by the effect, and the effect is also sealed by the cause." And it is said: "The mind is the cause of the arising of wisdom, do not seek the Buddha elsewhere." Or again: "In whatever world realm, the Buddha cannot be found from elsewhere. The mind itself is the perfect Buddha, there is no Buddha to be pointed out elsewhere." Thus it is said. The difficult commentary on the glorious Wisdom Bindu, called "The Secret Reality," the explanation of the twenty-first chapter is completed. Explanation of the twenty-first chapter.