Tibetan
ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་རྣམ་བཤད། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་རྣམ་བཤད། བཅུ་གཅིག་པ་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་དགག་པ་ལ། འཁོར་བའི་སྔོན་མཐའ་དགག་པ་དང་། ཚུལ་དེ་གཞན་ལ་བསྒྲེ་བ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ལ། དགག་པ་དངོས་དང་། ཞར་ལ་སྐྱེ་འཆིའི་རིམ་པ་དགག་པ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། འདིར་སྨྲས་པ། བདག་ནི་ཡོད་དེ་འཁོར་བ་ཡོད་པའི་ཕྱིར། གལ་ཏེ་བདག་ཡོད་པར་མ་གྱུར་ན། འགྲོ་བ་ལྔའི་འཁོར་བར་སྐྱེ་བ་དང་འཆི་བ་གཅིག་ནས་གཅིག་ཏུ་བརྒྱུད་པ་གང་ཞིག་འཁོར་བར་འགྱུར། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་པས་འཁོར་བ་པོ་ཡོད་ལ། དེ་ཡང་བདག་ཡིན་ནོ་ཞེ་ན། འཁོར་བ་ཡོད་ན་བདག་ཀྱང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན། འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཐ་སྙད་པ་ཡིན་གྱི། ཡང་དག་པར་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། སྔོན་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་ཚེ། །ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མིན་ཞེས་གསུངས། །འཁོར་བ་ཐོག་མ་མཐའ་མེད་དེ། །དེ་ལ་སྔོན་མེད་ཕྱི་མ་མེད། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ཞེས་བྱ་བ་འགའ་ཞིག་ཡོད་ན་བུམ་པ་ལ་སོགས་པ་བཞིན་དུ་དེ་ལ་ངེས་པར་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་ཡོད་པར་འགྱུར་ན་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། མུ་སྟེགས་ཅན་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འཁོར་བའི་སྔོན་གྱི་མཐའ་མངོན་ནམ་ཞེས་ཞུས་པའི་ཚེ། ཐུབ་པ་ཆེན་པོས་མིན་ཞེས་གསུངས་ལ། དེ་བཞིན་དུ་དགེ་སློང་དག་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤིའི་འཁོར་བ་ནི་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་དོ་ཞེས་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པར་གསུངས་པ་ན། འཁོར་བ་དེ་ཡང་དག་པར་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ནོ་ཞེས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་གསལ་བར་གསུངས་པ་མ་ཡིན་ནམ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་དེ་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མེད་ཅིང་། ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡང་མེད་པ་དེའི་ཚེ་འཁོར་བ་མེད་དེ། ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པའི་ཕྱིར། འགལ་མེའི་འཁོར་ལོ་བཞིན་ཞེས་བྱ་བར་གནས་སོ། །གལ་ཏེ་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མཐའ་མེད་པ་དེ་ལྟ་ན་ཡང་མ་བཀག་པའི་ཕྱིར་དབུས་ཡོད་དེ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ཡོད་དོ་ཞེ་ན། གང་ལ་ཐོག་མ་ཐ་མ་མེད། །དེ་ལ་དབུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། །འཁོར་བ་གང་ལ་ཇི་སྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་མེད་པ་དེ་ལ་དེ་གཉིས་ཀྱིས་ཁྱད་པར་དུ་བྱས་པའི་དབུས་ནི་ག་ལ་ཡོད། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ནི་ནམ་མཁའ་ལྟར་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དང་བྲལ་བའི་ཕྱིར་མིང་ཙམ་དུ་ཟད་དོ། ། གཉིས་པ་ལ། དངོས་དང་མཇུག་བསྡུ་བ་གཉིས་ཀྱི། དང་པོ་ནི། དེ་ཕྱིར་དེ་ལ་སྔ་ཕྱི་དང་། །ལྷན་ཅིག་རིམ་པ་མི་འཐད་དོ། །གང་གི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་དང་ཐ་མ་དང་དབུས་མེད་པ་དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར་འཁོར་བ་མེད་པ་དེ་ལ་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་རྒ་ཤི་ཕྱི་བ་དང་ལྷན་ཅིག་པའི་རིམ་པ་མི་འཐད་དོ། །ཇི་ལྟར་མི་འཐད་པ་དེ་ལྟར་སྟོན་པ་ནི། གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་གྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་ཕྱི་བ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་པ་དང་། །མ་ཤི་བར་ཡང་སྐྱེ་བར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་སྔ་ལ་རྒ་ཤི་ཕྱི་བ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བ་རྒ་ཤི་མེད་ཅིང་དེ་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་ན་དེ་ཡང་མི་རུང་སྟེ། འདུས་མ་བྱས་སུ་ཐལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །རྒ་ཤི་མེད་པའི་སྐྱེ་བ་ཡོད་པར་རྟོག་ན་ལྷས་བྱིན་ཚེ་རབས་གཞན་དུ་མ་ཤི་བར་འདིར་སྐྱེ་བར་འགྱུར་ལ། དེའི་ཕྱིར་འཁོར་བ་ལ་ཐོག་མ་ཡོད་པ་དང་རྒྱུ་མེད་པའི་ཉེས་པར་ཐལ་བར་འགྱུར་རོ། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་འགྱུར་ལ། །རྒ་ཤི་སྔ་མ་ཡིན་ན་ནི། །སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒ་ཤི་ནི། །རྒྱུ་མེད་པར་ནི་ཇི་ལྟར་འགྱུར། །གལ་ཏེ་སྐྱེ་བ་ཕྱི་ལ་རྒ་ཤི་སྔ་བ་ཡིན་ན་སྐྱེ་བའི་རྐྱེན་གྱིས་རྒ་ཤི་ཞེས་རྒ་ཤི་སྐྱེ་བའི་རྟེན་ཅན་དུ་གསུངས་པས་སྐྱེ་བ་མེད་པའི་རྒ་ཤི་ནི་རྒྱུ་མེད་པར་ཇི་ལྟར་འབྱུང་བར་འགྱུར་ཏེ་མི་རིགས་སོ། །སྐྱེ་བ་དང་ནི་རྒ་ཤི་དག །ལྷན་ཅིག་རུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། །སྐྱེ་བཞིན་པ་ན་འཆི་འགྱུར་ཞིང་། །གཉིས་ཀའང་རྒྱུ་མེད་ཅན་དུ་འགྱུར། །སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་ལྷན་ཅིག་ཏུ་འབྱུང་བ་རུང་བ་ཡང་མ་ཡིན་ཏེ། སྐྱེ་བཞིན་པ་ཉིད་འཆི་བར་འགྱུར་ན། དེ་ཡང་མི་རིགས་ཏེ། སྣང་བ་དང་མུན་པ་ལྟར་འགལ་བའི་ཕྱིར་དང་། སྐྱེ་བཞིན་པ་འཆིའོ་ཞེས་བྱ་བར་འཇིག་རྟེན་ན་ཡང་མ་མཐོང་བའི་ཕྱིར་རོ། །གཞན་ཡང་སྐྱེ་འཆི་ལྷན་ཅིག་དུ་འབྱུང་ན་བ་ལང་གི་རྭ་གཡས་གཡོན་ལྟར་ཕན་ཚུན་རྒྱུ་འབྲས་སུ་མི་རིགས་པས་གཉིས་ཀ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་ན། འདི་ནི་མི་རིགས་སོ། ། གཉིས་པ་ནི། གང་ལ་སྔ་ཕྱི་ལྷན་ཅིག་གི །རིམ་པ་དེ་དག་མི་སྲིད་པའི། །སྐྱེ་བ་དེ་དང་རྒ་ཤི་དེ། །ཅི་ཡི་ཕྱིར་ན་སྤྲོ་བར་བྱེད། །ཇ་ིསྐད་བཤད་པའི་ཚུལ་གྱིས་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་གང་ལ་སྔ་ཕྱི་ལྷན་ཅིག་གི་རིམ་པ་དེ་དག་མི་སྲིད་པའི་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དེ་མ་དམིགས་པ་ན་འཕགས་པ་དག་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བར་བྱེད་དེ། ཡང་དག་པ་ཇི་ལྟ་བ་བཞིན་གཟིགས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཡང་ན་དེ་ལྟར་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དེ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ན། བྱིས་པ་དག་ཡོད་པ་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་སྐྱེ་བ་དང་རྒ་ཤི་དེ་ཅིའི་ཕྱིར་སྤྲོ་བར་བྱེད། གཉིས་པ་ཚུལ་དེ་གཞན་ལ་བསྒྲེ་བ་ནི། འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་སྔོན་གྱི་མཐའ། །ཡོད་མ་ཡིན་པར་མ་ཟད་ཀྱི། །རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་ཉིད་དང་ནི། །མཚན་ཉིད་དང་ནི་མཚན་གཞི་ཉིད། །ཚོར་དང་ཚོར་པོ་ཉིད་དང་ནི། །དོན་ཡོད་གང་དག་ཅི་ཡང་རུང་། །དངོས་རྣམས་ཐམས་ཅད་ཉིད་ལ་ཡང་། །སྔོན་དང་ཕྱི་མ་ཡོད་མ་ཡིན། །འཁོར་བ་འབའ་ཞིག་ལ་སྔོན་གྱི་མཐའ་མེད་པར་མ་ཟད་ཀྱི་རྒྱུ་དང་འབྲས་བུ་མཚན་ཉིད་མཚན་གཞི་ཚོར་དང་ཚོར་པོ་ཉིད་དང་ཤེས་བྱ་ཤེས་བྱེད་གཞལ་བྱ་འཇལ་བྱེད་ཡན་ལག་དང་ཡན་ལག་ཅན། ཡོན་ཏན་དང་ཡོན་ཏན་ཅན་ལ་སོགས་པ་དོན་ཡོད་གང་ཅི་ཡང་རུང་བའི་དངོས་པོ་ཐམས་ཅད་ལ་ཡང་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ཏེ། འདི་ལྟར། གལ་ཏེ་རྒྱུ་སྔ་ལ་འབྲས་བུ་ཕྱི་ན་ནི་འབྲས་བུ་མེད་པའི་རྒྱུ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །ཅི་སྟེ་འབྲས་བུ་སྔ་ལ་རྒྱུ་ཕྱི་ན་ཡང་། རྒྱུ་མེད་པའི་འབྲས་བུ་ཡང་རྒྱུ་མེད་པར་འགྱུར་རོ། །རྒྱུ་འབྲས་དུས་མཉམ་པ་ཡིན་ན་ཡང་ཕན་ཚུན་ལྟོས་པ་མེད་པས་གཉིས་ཀ་རྒྱུ་མེད་པ་ཅན་དུ་འགྱུར་རོ། །དེ་བཞིན་དུ་གཞན་རྣམས་ལ་ཡང་ཤེས་པར་བྱའོ། །དེ་ཉིད་ཀྱི་ཕྱིར། འཕགས་པ་དཀོན་མཆོག་སྤྲིན་ལས། ཆོས་ཀྱི་འཁོར་ལོ་བསྐོར་བ་ན། །གཟོད་ནས་ཞི་ཞིང་མ་སྐྱེས་པ། །རང་བཞིན་མྱ་ངན་འདས་པ་ཡི། །ཆོས་རྣམས་མགོན་པོ་ཁྱོད་ཀྱིས་བསྟན། །ཞེས་གསུངས་སོ། །དབུ་མ་རྩ་བའི་ཤེས་རབ་ལས་སྔོན་དང་ཕྱི་མའི་མཐའ་བརྟག་པ་ཞེས་བྱ་བ་རབ་བྱེད་བཅུ་གཅིག་པའི་འགྲེལ་པའོ།། །། ལེའུ་བཅུ་གཅིག་པའི་རྣམ་བཤད།
Chinese
第十一章的注释 第十一章的注释 第十一章，破斥前后际，分为破斥轮回之前际与将此理与其他对比两种。初者又分，真实破斥与顺带破斥生死的次第两种。初者：此处说，我存在，因为轮回存在。如果我没有存在，那么五道众生轮回中，生与死一个接一个传递，又会轮回成什么呢？因此，轮回存在，所以轮回者存在，而那也是我，如果这样说，轮回存在，我也就存在，但轮回只是假名安立，真实而言并不存在。例如，当被问及是否见到前际时，大雄释迦牟尼佛说没有。轮回无始无终，因此没有前际也没有后际。如果轮回这个东西存在，就像瓶子等一样，那它必定也有前后际，但它并不存在。外道问世尊，是否见到轮回的前际时，大雄释迦牟尼佛说没有。同样，诸比丘，生死轮回无始无终，这样说了轮回没有起始和终结。世尊不是已经明确说了轮回并非真实存在吗？因此，轮回没有前际，也没有后际，这时轮回是不存在的，因为没有起始和终结，就像火焰的轮转一样。如果轮回没有起始和终结，即使那样也没有被遮破，因为有中间，所以轮回存在，如果这样说，对于没有起始和终结的事物，哪里会有中间呢？轮回对于如前所说的方式，没有起始和终结的事物，那被起始和终结所区分的中间又在哪里呢？因此，轮回就像虚空一样，远离起始、中间和终结，所以仅仅是名称而已。 二者分二：真实与结尾。初者：因此，对于它来说，先后和，同时次第不合理。因为轮回没有起始、终结和中间，正因为如此，对于不存在的轮回来说，生在前，老死在后，以及
English
Commentary on Chapter Eleven Commentary on Chapter Eleven Chapter Eleven, refuting the extremes of beginning and end, is divided into two: refuting the beginning of samsara and comparing this reasoning to others. The first is further divided into two: the actual refutation and the incidental refutation of the order of birth and death. The first is: Here it is said, "I exist because samsara exists. If I did not exist, then what would be the cycle of birth and death passing from one to another in the five realms of beings?" Therefore, since samsara exists, the one who revolves exists, and that is me. If you say that if samsara exists, then I also exist, but samsara is merely a term, and in reality, it does not exist. For example, when asked if the prior end is visible, the Great Sage Shakyamuni Buddha said no. Samsara has no beginning and no end, therefore there is no prior end and no posterior end. If there were something called samsara, like a pot and so on, then it would necessarily have prior and posterior ends, but it does not exist. When non-Buddhists asked the Blessed One whether the prior end of samsara was visible, the Great Sage Shakyamuni Buddha said no. Similarly, monks, the cycle of birth, aging, and death has no beginning and no end, thus it was said that samsara has no beginning and no end. Hasn't the Blessed One clearly said that samsara does not truly exist? Therefore, since samsara has no prior end and no posterior end, samsara does not exist, because it has no beginning and no end, like the turning of a firebrand. If samsara has no beginning and no end, even so, it is not negated, because there is a middle, therefore samsara exists. If you say this, for something that has no beginning and no end, where would there be a middle? For samsara, in the way described above, for something that has no beginning and no end, where is the middle that is distinguished by the beginning and end? Therefore, samsara is like space, devoid of beginning, middle, and end, so it is merely a name. The second is divided into two: the actual and the conclusion. The first is: Therefore, for it, prior and posterior, together, and sequential are not reasonable. Because samsara has no beginning, end, and middle, precisely because of this, for the non-existent samsara, birth is prior, aging and death are posterior, and
Chinese
同时次第不合理。如何不合理，如是显示：如果生在前，老死在后，生就没有老死，不死也会生。如果生在前而老死在后，生就没有老死，并且会与老死分离，那也不行，因为会变成非缘起法。如果认为没有老死的生存在，那么天授在其他世中不死也会在这里生，因此轮回会有初始，并且会陷入无因的过失。如果生在后，老死在前，没有生的老死，怎么会没有原因呢？如果生在后而老死在前，因为说老死是生的缘，老死是生的所依，所以没有生的老死怎么会无因而生呢？不合理啊。生和老死，不能同时存在，正在生的时候就会死，两者都会变成无因。生和老死同时发生也是不行的，如果正在生的时候就死了，那也不合理，因为就像光明和黑暗一样相违背，而且世间也没有见过正在生的时候就死的。另外，如果生和死同时发生，就像牛的左右角一样，彼此不能成为因果，两者都会变成无因，这不合理啊。第二，对于没有先后和同时次第的生和老死，为何还要详细阐述呢？就像说话的方式一样，对于没有先后和同时次第的生和老死，在没有见到的时候，圣者们为何还要详细阐述呢？因为他们如实地照见。或者，如果生和老死不存在，因为孩子们不存在，为何还要详细阐述生和老死呢？第二，将这个道理与其他事物进行比较：不仅轮回没有先前的边际，而且因和果本身，以及自相和所相本身，感受和感受者本身，意义也
English
The simultaneous sequence is unreasonable. How it is unreasonable is shown as follows: If birth comes first, and aging and death come later, then birth has no aging and death, and one will be born even without dying. If birth comes first and aging and death come later, then birth has no aging and death, and it will be separated from them, which is also not acceptable, because it would become an unconditioned phenomenon. If one thinks that birth without aging and death exists, then Devadatta would be born here in another life without dying, and therefore, samsara would have a beginning and would fall into the fault of being without a cause. If birth comes later, and aging and death come earlier, how can aging and death without birth occur without a cause? If birth comes later and aging and death come earlier, since it is said that aging and death are caused by birth, and aging and death are dependent on birth, how can aging and death without birth arise without a cause? It is unreasonable. Birth and aging and death cannot occur simultaneously, because one would die while being born, and both would become without a cause. It is also not acceptable for birth and aging and death to occur simultaneously, because if one dies while being born, it is unreasonable, because they are contradictory like light and darkness, and also because it has not been seen in the world that one dies while being born. Furthermore, if birth and death occur simultaneously, like the left and right horns of a cow, they cannot be cause and effect to each other, and both would become without a cause, which is unreasonable. Second, why elaborate on birth and aging and death that have no sequence of before, after, and simultaneous occurrence? Just like the way of speaking, why do the noble ones elaborate on birth and aging and death that have no sequence of before, after, and simultaneous occurrence when they are not seen? Because they see them as they truly are. Or, if birth and aging and death do not exist, why elaborate on birth and aging and death because children do not exist? Second, comparing this reason to other things: Not only does samsara not have a prior limit, but also cause and effect themselves, as well as characteristics and bases themselves, feeling and the feeler themselves, meaning also
Chinese
任何存在的事物，一切事物本身，都没有先后。不仅轮回没有开端，而且因和果、自相和共相、感觉和感觉者本身、所知和能知、所量和能量、支分和有支分、功德和有功德等等，任何有意义的事物，都没有先后之端。例如，如果因在前而果在后，那么没有果的因就变成了无因。如果果在前而因在后，那么没有因的果也变成了无因。如果因果同时，那么因为彼此不依赖，两者都变成了无因。同样，对于其他事物也应如此理解。因此，《圣妙吉祥云经》中说：“转法轮时，本来寂灭且不生，自性涅槃之法，怙主您已宣说。”这是《中观根本慧论》中“观察先后边际”第十一品的注释。 第十一章的解释。
English
Whatever exists, all things themselves, have no beginning or end. Not only does samsara have no beginning, but also cause and effect, self-character and common character, feeling and the feeler itself, the knowable and the knower, the measurable and the measurer, parts and the whole, qualities and the qualified, etc., any meaningful thing, has no beginning or end. For example, if the cause is before and the effect is after, then the cause without effect becomes causeless. If the effect is before and the cause is after, then the effect without cause also becomes causeless. If cause and effect are simultaneous, then because they do not depend on each other, both become causeless. Likewise, it should be understood for other things as well. Therefore, in the "Noble Cloud of Auspiciousness Sutra" it is said: "When turning the wheel of Dharma, from the very beginning peaceful and unborn, the Dharma of self-nature nirvana, Protector, you have taught." This is the commentary on the eleventh chapter, "Examination of the Beginning and End," of the "Fundamental Wisdom of the Middle Way." Explanation of the Eleventh Chapter.