Tibetan
ནང་རིག་པ། ནང་རིག་པ། ༈ རིག་གནས་ལྔ་པ་ནང་རིག་པ་ནི། ནང་རིག་ཐེག་པ་གསུམ་དུ་གྲགས་ཤིང་གྲུབ། །ཅེས་པ་ལྟར། བརྗོད་བྱའི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐེག་པ་གསུམ་མམ་དགུ་སྟེ། དེ་ལ་ཐེག་པ་གསུམ་ནི། ཉན་ཐོས། རང་རྒྱལ། བྱང་སེམས་ཀྱི་ཐེག་པ་དང་གསུམ་མོ། །ཡང་ན་དགོངས་འདུས་ལས། དོན་དམ་ངེས་པའི་ཐེག་པ་ནི། །གསུམ་དུ་ངེས་པར་བསྟན་པ་སྟེ། །ཀུན་འབྱུང་འདྲེན་དང་དཀའ་ཐུབ་རིག། དབང་བསྒྱུར་ཐབས་ཀྱི་ཐེག་པའོ། །ཞེས་གསུངས། ཐེག་པ་དགུ་ནི། གསུམ་པོ་དེ་རེ་རེ་ལའང་གསུམ་གསུམ་དུ་དབྱེ་བ་སྟེ། ཉན་རང་བྱང་སེམས་གསུམ་ལ་མཚན་ཉིད་སྡེ་གསུམ་མམ་ཀུན་འབྱུང་འདྲེན་པའི་ཐེག་པ་དང་། ཀྲྀ་ཡ། ཨུ་པ། ཡོ་ག་གསུམ་ལ། དཀའ་ཐུབ་རིག་བྱེད་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་ཕྱི་རྒྱུད་སྡེ་གསུམ་དང་། མ་ཧཱ་ཡོ་གཨ་ནུ་ཡོ་གཨ་ཏི་ཡོ་ག་གསུམ་ལ་དབང་བསྒྱུར་ཐབས་ཀྱི་ཐེག་པ་ཞེས་ནང་རྒྱུད་གསུམ་མོ། །དེ་ཐམས་ཅད་ཀྱང་གཞི་ཆོས་ཉིད་རིས་མེད་ལ། སོ་སོའི་དབང་པོའི་རྟོགས་ཚུལ་གྱིས་ལྟ་བ་ལ་དམིགས་ནས་ཐོས་བསམ་སྒོམ་པའི་ཤེས་རབ་གསུམ་ལ་བརྩོན་པས། རང་རང་གི་འདོད་པའི་གྲུབ་འབྲས་རྣམ་གྲོལ་གྱི་རིམ་པ་མི་བསླུ་བར་ཐོབ་པ་ཞིག་ཡིན་ནོ། །རྗོད་བྱེད་ཀྱི་དབང་དུ་བྱས་ན་ཐེག་དམན་དང་ཐེག་ཆེན་གྱི་དབྱེ་བས་གཉིས་སོ། །བསླབ་པ་གསུམ་ལ་ལྟོས་ནས་གསུམ་སྟེ། ལྷག་པ་ཚུལ་ཁྲིམས་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད། ལྷག་པ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་བསླབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད། ལྷག་པ་ཤེས་རབ་ཀྱི་བསླབ་པ་གཙོ་བོར་སྟོན་པ་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དང་གསུམ་སྟེ། མདོ་སྡེ་རྒྱན་ལས། སྡེ་སྣོད་དག་ནི་གསུམ་མམ་གཉིས་ཀྱང་རུང་། ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །འོ་ན་གསང་སྔགས་ཀྱི་རྒྱུད་སྡེ་རྣམས་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གང་དུ་བསྡུ་ཞེ་ན། པཎྜི་ཏ་ཆེན་པོ་བཱི་མ་ལ་སོགས་མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་དུ་བཞེད་པ་དང་། ཤནྟི་པ་སོགས་ཟབ་མོའི་དོན་མདོར་བསྡུས་ཏེ་སྟོན་པས་མདོ་སྡེའོ་ཞེས་མདོ་སྡེར་བསྡུ་བ་སོགས་ལའང་འགལ་བ་མ་མཆིས་འདྲ་ཡང་མཁས་པ་སྤྱིའི་བཞེད་པ་ལྟར་ན་སྡེ་སྣོད་བཞི་པའམ་རིག་པ་འཛིན་པའི་སྡེ་སྣོད་ཅེས་རྐང་ཐུབ་གཅིག་ཏུ་འདྲེན་པར་མཛད་དེ། ཀུན་བྱེད་རྒྱལ་པོའི་རྒྱུད་ལས། ཐམས་ཅད་འདུལ་བའི་:སྙིང་༼གཉེན༽པོར་གསུངས་པ་ནི། །སྡེ་སྣོད་བཞི་པ་ཉི་ཁྲི་ཆིག་སྟོང་གསུངས། །ཞེས་པ་དང་དགོངས་པ་མཐུན་ནོ། །དེ་ལ་སྡེ་སྣོད་གསུམ་གྱི་སྒྲ་དོན་ནི། མདོ་སྡེའི་སྡེ་སྣོད་ལ་སཱུཏྲཱ་ཞེས་མགོར་སྨོས་པར་འགྱུར་ཏེ། རྒྱལ་
Chinese
内学。 内学。 ༈ 五明之内的内学，如云：内学以三乘著称而成立。就所诠而言，有三乘或九乘。其中三乘为：声闻乘、缘觉乘、菩萨乘。又，在《意集经》中说：究竟决定之乘，决定宣说了三种，即：生源引导与苦行智，以及自在方便之乘。如是说。九乘即是，上述三者各自又分三种，即：声闻、缘觉、菩萨三者有相品三类，或生源引导之乘；事部（藏文：ཀྲྀ་ཡ，梵文天城体：कृय，梵文罗马拟音：kṛya，汉语字面意思：事）、行部（藏文：ཨུ་པ，梵文天城体：उप，梵文罗马拟音：upa，汉语字面意思：近）、瑜伽部三者，称为苦行智之乘，即外续三部；摩诃瑜伽（藏文：མ་ཧཱ་ཡོ་ག，梵文天城体：महायोग，梵文罗马拟音：mahāyoga，汉语字面意思：大瑜伽）、阿努瑜伽（藏文：ཨ་ནུ་ཡོ་ག，梵文天城体：अनुयोग，梵文罗马拟音：anuyoga，汉语字面意思：随瑜伽）、阿底瑜伽（藏文：ཨ་ཏི་ཡོ་ག，梵文天城体：अतियोग，梵文罗马拟音：atiyoga，汉语字面意思：极瑜伽）三者，称为自在方便之乘，即内续三部。所有这些，都是基于法性无偏的基础，以各自根器的领悟方式，专注于见解，精勤于闻、思、修三慧，从而毫不欺惑地获得各自所愿的解脱次第。就能诠而言，有小乘和大乘之分，分为二者。依于三学而有三者，即：主要宣说增上戒学的是律藏；主要宣说增上定学的是经藏；主要宣说增上慧学的是论藏，此为三藏。如《经庄严论》所说：藏可三或二。如是说之故。那么，密咒的续部归于三藏中的哪一个呢？大班智达无垢友（Vimalamitra）等认为归于论藏；寂天（Śāntipa）等认为以简略方式宣说甚深义，故归于经藏，如此等等，似乎没有矛盾。但按照普遍学者的观点，则作为第四藏或持明藏，视为独立的体系。如《普贤行愿品》所说：所有调伏之精要，宣说了二万一千部第四藏。与此意相同。其中，三藏的词义是：经藏称为修多罗（Sūtra），在开头会提到，
English
Inner Science. Inner Science. ༈ The fifth field of knowledge, Inner Science, is known and established as the Three Vehicles of Inner Science. As it is said, "In terms of the subject matter, there are three or nine vehicles." The three vehicles are: the Hearer Vehicle, the Solitary Realizer Vehicle, and the Bodhisattva Vehicle. Alternatively, according to the Gongdü: "The definitive vehicle of ultimate meaning, is definitively taught as three: the source of all, the guide, and the ascetic knowledge, and the vehicle of empowerment methods." The nine vehicles are: each of the three is divided into three, namely: the Hearer, Solitary Realizer, and Bodhisattva vehicles have the three classes of characteristics or the vehicle of the source of all; Kriya, Upa, and Yoga are called the vehicle of ascetic knowledge, which are the three outer tantras; Maha Yoga, Anu Yoga, and Ati Yoga are called the vehicle of empowerment methods, which are the three inner tantras. All of these are based on the impartial ground of reality, and by focusing on the view according to the understanding of each individual's faculties, and by striving in the three wisdoms of hearing, contemplation, and meditation, one attains the desired result of liberation without fail. In terms of the expression, there are two divisions: the Lesser Vehicle and the Great Vehicle. In relation to the three trainings, there are three: the Vinaya Pitaka, which mainly teaches the training of higher morality; the Sutra Pitaka, which mainly teaches the training of higher concentration; and the Abhidhamma Pitaka, which mainly teaches the training of higher wisdom. As it is said in the Ornament of the Sutras: "The pitakas can be three or two." Therefore. Then, to which of the three pitakas do the tantras of Secret Mantra belong? The great scholar Vimalamitra and others consider them to belong to the Abhidhamma Pitaka; Shantipa and others consider them to belong to the Sutra Pitaka because they teach the profound meaning in a concise way, and so on, and there seems to be no contradiction. However, according to the general view of scholars, they are considered as a fourth pitaka or the Vidyadhara Pitaka, as an independent system. As it is said in the Kunjed Gyalpo Tantra: "The essence of all that tames, is taught as the fourth pitaka of twenty-one thousand." This is in accordance with the meaning. The meaning of the term "three pitakas" is: the Sutra Pitaka is called Sutra, which is mentioned at the beginning,
Tibetan
པོའི་ཁབ་ན་ཞེས་པ་ལྟ་བུ་གནས་སྨོས་པ་དང་། སའི་མཚན་ཉིད་སྲ་བའོ། །ཞེས་པ་ལྟ་བུ་མཚན་ཉིད་སྨོས་པ་དང་། ཆོས་ཀྱི་ཚིག་དང་དོན་སྨོས་པས་མདོ་སྡེ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། །གནས་རྣམས་དང་ནི་མཚན་ཉིད་དང་། །ཆོས་དོན་སྨོས་ཕྱིར་མདོ་ཡིན་ནོ། །ཞེས་གསུངས། མངོན་པའི་སྡེ་སྣོད་ནི། ཨ་བྷི་ཥི་ན་ཞེས་པས་ཡང་ཡང་སྟེ་ཕུང་ཁམས་སྐྱེ་མཆེད་ལ་སོགས་པའི་ཤེས་བྱ་ཇི་སྙེད་པའི་ཆོས་རྣམས། ཕྲ་ཞིབ་ནས་སྟོན་པས་གཞན་ཟིལ་གྱིས་གནོན་པ་སྟེ། མངོན་དུའི་ཕྱིར་དང་ཡང་ཡང་ཕྱིར། །ཟིལ་གནོན་རྟོགས་ཕྱིར་མངོན་པའི་ཆོས། །ཞེས་གསུངས། འདུལ་བའི་སྡེ་སྣོད་ལ་བི་ན་ཡ། ཞེས་པས། ལྟུང་བ་སྟོན་ཅིང་ངེས་པར་བྱེད་པས་ན་འདུལ་བ་སྟེ། །ལྟུང་དང་འབྱུང་དང་ལྡང་བ་དང་། །ངེས་པར་འབྱུང་དང་གང་ཟག་དང་། །བཅས་པ་དང་ནི་རབ་དབྱེ་བ། །རྣམ་པར་ངེས་ཕྱིར་འདུལ་བ་ཉིད། །ཅེས་གསུང་སོ། །དེ་ལྟར་ནང་རིག་པ་ཇི་ལྟར་བྱུང་བའི་ཁུངས་ལ་སོགས་པ་ནི་གོང་དུ་སྨོས་པ་ལ་འདུས་པས་མ་སྤྲོས་སོ། ། ནང་རིག་པ།
Chinese
比如像“在波的家乡”这样是讲述处所，像“地的体性是坚硬的”这样是讲述体性，因为讲述了法的词句和意义，所以是经部。如是说：“因为讲述处所和体性，以及法义的缘故，所以是经。” 论藏是，因为阿毗达磨（藏文：ཨ་བྷི་ཥི་ན་，梵文天城体：अभिधर्म，梵文罗马拟音：Abhidharma，汉语字面意思：殊胜的法）是再三地，从细微处显示蕴、界、处等所有应知的法，从而胜伏其他，所以是论。“为了现前和再三，为了胜伏和了悟，所以是论法。”如是说。 律藏是，因为毗奈耶（藏文：བི་ན་ཡ།，梵文天城体：विनय，梵文罗马拟音：Vinaya，汉语字面意思：调伏）显示堕罪并使之确定，所以是律。“堕罪和生起和还净，以及确定生起和补特伽罗，以及制立和善分别，为了如是确定，所以是律。”如是说。 如此，内明是如何产生的源头等，都已包含在前面所说的内容中，所以不再赘述。 内明。
English
For example, like "in the home of Po" is mentioning the place, and like "the nature of earth is hardness" is mentioning the nature. Because it speaks of the words and meanings of the Dharma, it is the Sutra Pitaka. As it is said: "Because it speaks of places and natures, and the meaning of the Dharma, it is the Sutra." The Abhidharma Pitaka is, because Abhidharma (藏文：ཨ་བྷི་ཥི་ན་，梵文天城体：अभिधर्म，梵文罗马拟音：Abhidharma，汉语字面意思：Superior Dharma) repeatedly shows all knowable dharmas such as skandhas, dhatus, and ayatanas from the subtle aspects, thereby overcoming others, so it is Abhidharma. "For the sake of manifestation and repetition, for the sake of overcoming and realization, it is the Abhidharma." So it is said. The Vinaya Pitaka is, because Vinaya (藏文：བི་ན་ཡ།，梵文天城体：विनय，梵文罗马拟音：Vinaya，汉语字面意思：Discipline) shows transgressions and makes them certain, it is Vinaya. "Transgressions and arising and purification, and certain arising and individuals, and establishment and good distinction, for the sake of such certainty, it is Vinaya." So it is said. Thus, the source of how Inner Science arose, etc., is included in what was said above, so I will not elaborate further. Inner Science.