Tibetan
ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་ལྔ། ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་ལྔ། ༄༅། ཕྱི་རོལ་མུ་སྟེགས་པའི་ལུགས་ལས་ནང་པ་སངས་རྒྱས་པའི་ལུགས་ཁྱད་པར་ལྔས་འཕགས་ཚུལ་ནི། བརྟེན་ཡུལ་སྐྱབས་ཀྱི་ཁྱད་པར། གནས་ལུགས་ལྟ་བའི་ཁྱད་པར། གོམས་པ་བསྒོམ་པའི་ཁྱད་པར། བྱ་བ་སྤྱོད་པའི་ཁྱད་པར། ཐོབ་པ་འབྲས་བུའི་ཁྱད་པར་རྣམས་ཀྱིས་ཆེས་ཆེར་ལྷག་པར་འཕགས་པ་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་སྐྱབས་ནི། བླ་ན་མེད་པའི་དཀོན་མཆོག་གསུམ་སྐྱབས་སུ་འཛིན་ན་ནང་པ། དེ་མི་འཛིན་པར་ཚངས་པ་དང་། དབང་ཕྱུག་ལ་སོགས་པ་འཇིག་རྟེན་པའི་ལྷ་གཞན་འཛིན་ན་ཕྱི་པའོ།། དེ་ལ་ཚུལ་ཇི་ལྟ་བུས་ནང་པ་འཕགས་པ་ཡིན་སྙམ་ན། ལྷ་གཞན་རྣམས་རང་ཉིད་འཁོར་བའི་རྒྱ་མཚོར་བྱིང་ཞིང་སྲིད་པའི་སྡུག་བསྔལ་ལས་མ་གྲོལ་བར་གཞན་སྒྲོལ་བར་མི་ནུས་ལ། སངས་རྒྱས་ལ་སྟོན་པ། ཆོས་ལ་ལམ། དགེ་འདུན་ལ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གྲོགས་སུ་བཟུང་ན་སྡུག་བསྔལ་མཐའ་དག་ལས་སྐྱོབས་ཤིང་ཐར་བ་དང་ཐམས་ཅད་མཁྱེན་པའི་གོ་འཕང་ལ་འགོད་ནུས་པས་འཕགས་པ་ཡིན་ནོ།། ལྟ་བ་ནི་ཐུན་མོང་པ་ཆོས་ཀྱི་སྡོམ་བཞི། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་མཐའ་བྲལ་བསམ་བརྗོད་ལས་འདས་པ་ཁས་ལེན་པ་ནང་པ། དེ་མི་ལེན་པར་རྟག་ཆད་ཀྱི་མཐར་ལྟུང་པ་ཁས་ལེན་ན་ཕྱི་པའོ།། དེ་ལའང་ཇི་ལྟ་བུས་འཕགས་ཚུལ་བཤད་ན། རྟག་ཆད་ཀྱི་མུར་བལྟས་པས་ཡང་དག་པའི་དོན་ལ་རྨོངས་ཤིང་ཆོས་ཀྱི་མིག་ལྡོང་ནས་སླར་ཡང་སྲིད་པའི་མུན་པར་འཕྱན་ལ། མཐའ་བྲལ་བདག་མེད་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུའི་དོན་ལ་ནན་ཏན་དུ་བྱས་པས་ཤེས་བྱའི་གནས་ལ་མི་རྨོངས་ཤིང་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དེ་ཉིད་ཆགས་ཐོགས་མེད་པར་མཁྱེན་པའི་བློའི་སྤྱན་ཟུང་རྒྱས་པས་འཁོར་འདས་ཀྱི་མཚང་རིག་ནས་སྲིད་ཞི་གཉིས་ཀའི་མཐའ་ལ་མི་གནས་པས་འཕགས་སོ།། སྒོམ་པ་ནི། ཐུན་མོང་པ་བདག་མེད་པའི་དོན་ཆོས་སུམ་ཅུ་རྩ་བདུན་གྱི་རིམ་པས་བསྒོམ་ཞིང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པ་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནམ་མཁའི་རང་བཞིན་དུ་རྟོགས་ནས་སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་བསྒོམ་པ་ནང་པ། དེ་མི་བསྒོམ་པར་སེམས་རྟོག་པ་བཀག་པ་ཙམ་དང་། བདེ་གསལ་མི་རྟོག་པ་ཕྱོགས་རེའི་ངང་ལ་སེམས་འཛིན་པ་ཕྱི་པའོ།། དེ་ཡང་ཇི་ལྟ་བུས་འཕགས་སྙམ་ན། སེམས་འཛིན་ཉི་ཚེ་བས་སྒྲིབ་གཉིས་མི་བྱང་ཞིང་འཁོར་བ་མི་ཁེགས་ལ། སྟོང་ཉིད་སྙིང་རྗེའི་སྙིང་པོ་ཅན་བསྒོམ་པས་དྲོད་རྟགས་མཐར་ཕྱིན། ལམ་ལྔ་དང་ས་བཅུ་རིམ་གྱིས་བགྲོད། ཆོས་ཅན་ཆོས་ཉིད་གནས་འགྱུར་ནས་མི་ལྡོག་གཉུག་མའི་བཙན་ས་ཟིན་པར་བྱེད་པ་ན་འཕགས་སོ།། སྤྱོད་པ་ནི། ཆགས་སྡང་གཏི་མུག་གི་རང་
Chinese
内外之差别五者。 内外之差别五者。 ༄༅། 以外道之宗派，内道佛教之宗派，以五种差别而超胜之方式为：所依之皈依的差别，安住之见解的差别，串习之修行的差别，行为之行事的差别，获得之果位的差别等，极其超胜。其中，皈依是：若皈依无上之三宝，则为内道；若不皈依彼，而皈依梵天和自在天等世间之其他神，则为外道。那么，以何种方式内道超胜呢？其他诸神自身沉溺于轮回之大海，尚未从有寂之痛苦中解脱，不能救度他人。若以佛为导师，法为道路，僧为菩提之友，则能从一切痛苦中救护，并能安置于解脱和一切智之果位，故而超胜。见解是，共同者为四法印，不共同者为承认离边、超离思议，是为内道；若不承认彼，而承认堕入常断之边，则为外道。对此，又当如何宣说超胜之方式呢？若观待常断之边，则迷茫于真实之义，且法眼盲昧，再次漂泊于有寂之黑暗中。若精勤于离边无我如虚空般之义，则不迷茫于所知之境，且智慧之眼目增长，无碍了知一切法之实相，了知轮回与涅槃之过失，不住于有寂二边，故而超胜。修行是，共同者以三十七道品之次第修习无我之义，不共同者为证悟一切法为空性之自性后，修习空性大悲之精髓，是为内道。若不修习彼，而仅是止息心之分别，以及于安乐光明无分别之片面状态中执持心，则为外道。那么，又当如何超胜呢？以执持心之短暂，不能清净二障，且不能遮止轮回。若修习空性大悲之精髓，则暖相证相究竟，次第行持五道十地，有法法性转依，获得不退转之本有稳固之地，故而超胜。行事是，贪嗔痴之自
English
The five differences between inner and outer. The five differences between inner and outer. ༄༅། The way in which the Buddhist doctrine surpasses the outer heretics' doctrine by five differences is as follows: The difference in the object of reliance, the refuge; the difference in the view of the nature of reality; the difference in the habit of meditation; the difference in the activity of conduct; and the difference in the attainment of the fruit, are far superior. Moreover, the refuge is: If one takes refuge in the unsurpassed Three Jewels, one is an inner practitioner; if one does not take refuge in them, but takes refuge in Brahma and Ishvara, etc., other worldly gods, one is an outer practitioner. Then, in what way is the inner practitioner superior? The other gods themselves are drowning in the ocean of samsara and have not been liberated from the suffering of existence, so they cannot liberate others. If one takes the Buddha as the teacher, the Dharma as the path, and the Sangha as the friend of enlightenment, one can be protected from all suffering and placed in the state of liberation and omniscience, so one is superior. The view is that the common one is the four seals of Dharma, and the uncommon one is that the inner practitioner acknowledges the freedom from extremes and the transcendence of thought and expression; if one does not accept that, but accepts falling into the extremes of permanence and annihilation, one is an outer practitioner. How can one explain the way of being superior in this regard? By looking at the extremes of permanence and annihilation, one is deluded about the true meaning and the eye of Dharma is blinded, so one wanders again in the darkness of existence. By diligently focusing on the meaning of emptiness and selflessness like the sky, one is not deluded about the object of knowledge, and the eyes of wisdom, which know the reality of all Dharmas without obstruction, are opened, so one knows the flaws of samsara and nirvana and does not abide in either extreme of existence and peace, so one is superior. The meditation is that the common one meditates on the meaning of selflessness in the order of the thirty-seven factors of enlightenment, and the uncommon one realizes that all Dharmas are of the nature of the sky and meditates on the essence of emptiness and compassion, which is the inner practitioner. If one does not meditate on that, but only stops the mind's thoughts, and holds the mind in a one-sided state of bliss, clarity, and non-thought, one is an outer practitioner. Then, how is one superior? By the temporary holding of the mind, the two obscurations are not purified and samsara is not stopped. By meditating on the essence of emptiness and compassion, the heat and signs are perfected, the five paths and ten bhumis are gradually traversed, the conditioned and the Dharma nature are transformed, and one attains the unwavering, innate stronghold, so one is superior. The conduct is the nature of attachment, hatred, and ignorance.
Tibetan
བཞིན་ཡུལ་ལ་ཞེན་པ་དང་། གཞན་ལ་འཚེ་བ་ལམ་གྱི་གེགས་སུ་འདོད་པ་ནང་པ། དེ་མི་འདོད་པར་གོ་ལྡོག་ཏུ་སྤྱོད་ན་ཕྱི་པའོ།། དེ་ལ་ཇི་ཞིག་གིས་འཕགས་ན་འཚེ་བས་ནི་ཐར་བ་ཐོབ་པ་ལྟ་ཅི། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་གེགས་དང་ངན་སོང་ལྟུང་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུར་འགྱུར་ཞིང་། ཡུལ་གང་ལའང་ཞེན་འཛིན་མི་བྱ་ཞིང་ཁྱད་པར་གཞན་གནོད་གཞི་དང་བཅས་པ་སྤངས་པས་ནི། གནས་སྐབས་སུ་བྱམས་པ་དང་སྙིང་རྗེ་བྱང་ཆུབ་ཀྱི་སེམས་ཁྱད་པར་ཅན་རྒྱུད་ལ་སྐྱེ་ཞིང་། མཐར་ཐུག་སྐྱེ་དགུ་ཐམས་ཅད་ཀྱི་གནས་དང་རྟེན་དང་གླིང་དང་མགོན་དང་སྐྱབས་དང་དཔུང་གཉེན་དུ་འགྱུར་བར་ངེས་པས་འཕགས་སོ།། འབྲས་བུ་ནི། ལམ་དེ་ཉིད་ཀྱིས་དངོས་སུ་ཐུན་མོང་དུ་ཐར་བ་གསུམ་གང་རུང་དང་། ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པར་སྐུ་གསུམ་ལྷུན་གྱིས་གྲུབ་པ་མཐར་ཐུག་དོན་གྱི་སངས་རྒྱས་མངོན་གྱུར་དུ་ཐོབ་པ་ནི་ནང་པ་ཡིན་ལ། དེ་མི་ཐོབ་པར་ཐར་པ་ཡིད་སྨོན་ཙམ་དུ་ལུས་པ་ནི་ཕྱི་བའོ།། དེར་ནི་འཕགས་ཚུལ་དེ་ཁོ་ན་ལྟ་བུ་སྟེ། ཕྱི་པ་རྣམས་ལམ་ལོག་པ་ལ་ཞུགས་པས་འབྲས་བུ་ཡང་ལོག་པ་འོག་ནས་འོག་ཏུ་ལྟུང་བར་འགྱུར་བ་ལས་འོས་མེད་ལ། ནང་པ་རྣམས་སྐས་ཀྱི་ཐེམ་རིམ་ལྟར་དབང་པོའི་རིམ་པ་དང་མཐུན་པའི་ཐེག་པ་གོང་འོག་གི་ཆོས་ཚུལ་གང་ལ་ཞུགས་ཀྱང་རང་ལམ་དང་མཐུན་པའི་འབྲས་བུ་དངོས་སུ་འཐོབ་པ་མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མངོན་གྱུར་དུ་སྣང་བས་ཤིན་ཏུ་ཁྱད་པར་འཕགས་པའོ།། ཞེས་པ་འདི་ཡང་མགོ་སྤྲུལ་གྱིས་བཏུས་པའོ།། ཕྱི་ནང་གི་ཁྱད་པར་ལྔ།
Chinese
执着于悦意的境，以及视伤害他人为道之障碍者，是内道（佛教徒）。不如此认为，反而颠倒行事者，是外道。那么，以何而超胜呢？以伤害而言，莫说获得解脱，反而会成为菩提之障碍和堕入恶道的因。对于任何境都不应执着，尤其断除以伤害他人为首的一切，暂时能使慈爱和悲心等殊胜菩提心在自相续中生起，究竟则必定会成为一切众生的住所、依靠、洲渚、怙主、救护、助伴和亲友，因此而超胜。果是什么呢？以该道本身，共同而言，能实际获得三种解脱中的任何一种；不共而言，能现前获得三身任运成就的究竟实义佛果，这是内道。不能获得这些，而解脱仅停留在愿望层面，这是外道。在那里，超胜的方式就是如此。外道们由于进入了邪道，果也是邪的，除了从下往下堕落之外别无选择。内道们如同阶梯的台阶一样，无论进入与根器次第相应的上下乘任何教法，都能实际获得与自身道路相应的果，在可见的法中显现出来，因此极为超胜。 这段话也是果珠仁波切所摘录的。 外内之五种差别。
English
Those who are attached to pleasant objects and consider harming others as an obstacle to the path are internalists (Buddhists). Those who do not think so and act in reverse are externalists. So, by what is it superior? As for harming, let alone attaining liberation, it will become an obstacle to enlightenment and a cause for falling into evil destinies. One should not be attached to any object, and especially by abandoning everything that harms others, temporarily, loving-kindness and compassion, special bodhicitta will arise in one's own mindstream. Ultimately, one will surely become the abode, support, island, protector, refuge, companion, and friend of all beings, and therefore one is superior. What is the result? By that very path, in common terms, one can actually attain any of the three liberations; in uncommon terms, one can directly attain the ultimate meaning of Buddhahood, the spontaneous accomplishment of the three bodies. This is the internal path. Those who cannot attain these, and liberation remains only at the level of aspiration, are externalists. There, the way of being superior is just like that. Because externalists have entered the wrong path, the result is also wrong, and there is no choice but to fall from lower to lower. Internalists, like the steps of a ladder, no matter which teaching of the higher and lower vehicles they enter in accordance with the order of their faculties, they can actually obtain the result corresponding to their own path, and it appears manifestly in the visible dharma, so it is extremely superior. This passage was also excerpted by Go Tulku. Five differences between internal and external.