Tibetan
སེམས་སྦྱང་བ། སེམས་སྦྱང་བ། བྱུང་ས་དང་བྱུང་མཁན་བརྟགས་པ། གསུམ་པ་སེམས་སྦྱང་བ་ནི། ཐལ་འགྱུར་ལས། སེམས་ནི་ཐོག་མ་བྱུང་ས་དང་། །བར་དུ་གནས་ས་ཐ་མར་འགྲོ། །དེ་ལྟར་གསུམ་ལ་བརྟགས་དཔྱད་ན། །སེམས་སྦྱང་སེམས་ཀྱི་གནས་ལུགས་ཤེས། ཞེས་བྱུང་གནས་འགྲོ་གསུམ་བརྟགས་པ་ལས། དང་པོ་བྱུང་ས་དང་བྱུང་མཁན་བརྟགས་པ་ནི། སེམས་ཞེས་འཁོར་བར་འཁྱམས་ཏེ་སྡུག་བསྔལ་མྱོང་། སངས་རྒྱས་ནས་བདེ་བ་མྱོང་མཁན་རིག་རིག་ཏུར་ཏུར་པོ་འདི་དང་པོ་གང་ནས་བྱུང་། ཕྱིས་འབྱུང་བའི་དངོས་པོ་རི་བྲག་ཁང་ཁྱིམ་སྣོད་བཅུད་ཕ་མའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གང་རུང་ཞིག་ནས་བྱུང་ངམ་སྙམ་ན། དེ་རེ་རེ་ནས་རྡུལ་ཕྲན་དུ་བཤིག་ནས་བཙལ་ཞིང་བརྟགས་པས་མི་རྙེད་དེ། ཕྱི་སྣོད་བཅུད་གང་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང་། ནང་རང་ལུས་ནས་བྱུང་ངམ་སྙམ་ན། ལུས་ཀྱི་སྟོད་སྨད་ཕྱི་ནང་བར་གསུམ་གྱི་ཆ་ཤས་སོ་སོ་ནས་བརྡར་ཤ་བཅད་ཀྱང་མི་རྙེད་པས་དེར་ཡང་མ་བྱུང་། དེ་བཞིན་དུ། ཡོད་པ་དངོས་པོར་སྣང་བའི་ཆ་ནས་མ་བྱུང་སྟེ་ཅི་ལྟར་བཙལ་ཡང་དེའི་དམིགས་པ་མ་རྙེད། མེད་པ་སྟོང་པའི་ཕྱོགས་ནས་ཀྱང་མ་བྱུང་སྟེ་བྱུང་ས་དང་བྱུང་ཡུལ་མ་གྲུབ། སེམས་ལས་སེམས་བྱུང་བ་མིན་ཏེ་བྱུང་ས་བྱུང་མཁན་གཉིས་མ་གྲུབ། བྱུང་སའི་ཡུལ་དང་བྱུང་མཁན་གྱི་སེམས་ཅི་འདྲ་ཡིན་ཕར་དཔྱད། ཚོལ་མཁན་གྱི་སེམས་ལ་ཚུར་བརྟགས་པས། བྱུང་ས་དང་བྱུང་མཁན། འཚོལ་རྒྱུ་དང་འཚོལ་མཁན་དུ་སྣང་བའི་གཟུང་འཛིན་ཐམས་ཅད་ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་རྒྱུ་མ་རྙེད་ནས་རྒྱུ་རྐྱེན་ཡུལ་མེད་རྟེན་བྲལ། སྨྲ་བསམ་བརྗོད་མེད་ཁས་ལེན་ཐམས་ཅད་དང་བྲལ་བའི་ངང་དུ་ཧ་ཕྱད་དེ་ལུས་ན་འབྱོངས་པའི་རྟགས་ཡིན་དེ། ངོས་བཟུང་དང་བྲལ་བའི་སེམས་ཉིད་ངོ་བོ་སྟོང་པ་ཆོས་ཀྱི་སྐུ་སྐྱེ་བ་མེད་པ་དེ་ངོ་འཕྲོད་ཅིང་གཏན་ལ་ཕེབས་པ་ཡིན་ནོ།། གནས་ས་དང་གནས་མཁན་བརྟགས་པ། གཉིས་པ་གནས་ས་དང་གནས་མཁན་བརྟགས་པ་ནི། གོང་བཞིན་སེམས་དེ་ད་ལྟ་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་ལུས་ཀྱི་ཆ་ཤས་སོགས་གར་གནས་རྩར་བཅད། འདིར་གནས་སྙམ་པ་ཞིག་བྱུང་ན་ཆ་དང་རྡུལ་ཕྲན་དུ་ཕྱེ་ནས་བལྟ། དཔེར་ན་སྙིང་ལྟ་བུ་ཞིག་ལ་གནས་སམ་སྙམ་ན་དེའི་རྩེ་མོ། རྩ་བ། ཤ་དང་ཚིལ། ཁྲག་དང་ཤུན་པ་སོགས་གང་ལ་གནས། གནས་བྱ་དེ་ཡི་གཟུགས་དབྱིབས། ཁ་ཏོག བྱེད་ལས། མཚོན་དཔེ། ངོ་བོ་ངོས་བཟུང་ཅི་འདྲ་ཞིག་འདུག རྟོགས་བྱའི་སེམས་དང་རྟོགས་བྱེད་ཀྱི་ཤེས་པ་གཅིག་གམ་ཐ་དད་སོགས་ལེགས་པས་བརྟགས་པ་ན། དེ་འབྱོངས་པའི་རྟགས་སུ་གང་དུ་ཡང་གནས་ས་དང་རྟེན
Chinese
修心。 修心。 考察生处与生者。 第三是修心。如《入中论》中说：心之最初生于何处，中间住于何处，最终去往何处。如是考察此三者，修心即能知心之实相。如是考察生、住、去三者。第一，考察生处与生者：所谓心，在轮回中流转，感受痛苦。成佛后感受安乐的这个觉性明明朗朗的东西，最初从何处产生？是否是从后来产生的物体，如山、石、房屋、器情、父母的因缘等产生？如果这样认为，就将它们一一分解成微尘来寻找和考察，却无法找到。因此，它不是从外在的器情世界产生。那么，它是否从内在的自身产生？如果这样认为，就将身体的上、下、外、内、中三部分的各个部分进行剖析，也无法找到，因此也不是从那里产生。同样，它不是从显现为存在的物体的一面产生，无论如何寻找，也无法找到它的目标。它也不是从不存在的空性的一面产生，因此生处和生源都无法成立。心不是从心产生，因此生处和生者二者都无法成立。生处之境和生者之心是怎样的，向外观察。向内考察寻找者的心，生处和生者，以及显现为所寻和能寻的一切能取所取，都无法找到可以确认的本体，因此没有原因、没有处所、没有依靠。这是超越言说、思虑、表达、承认一切的境界中豁然开朗，在身体中成熟的征象。认识到与执著分别相分离的心性，本体是空性的法身，是无生，并且对此深信不疑。 考察住处与住者。 第二，考察住处与住者：如前一样，现在这个心住在哪里？是外在的器情世界，还是身体的各个部分？彻底追查。如果认为它住在这里，就将该处分解成部分和微尘来观察。例如，如果认为它住在心脏里，那么它住在心脏的顶端、根部、肌肉和脂肪、血液和外膜等哪个部位？所住之物的形状、颜色、作用、象征、本体和可确认的特征是什么？能认识的心和所认识的意识是一还是异？如果对此进行仔细考察，那么，成熟的征象是任何地方都没有住处和所依。
English
Mind Training. Mind Training. Examining the Place of Origin and the Ariser. The third is mind training. As it says in the Madhyamaka-avatara: "Where does the mind initially arise? Where does it dwell in the middle? Where does it ultimately go?" By examining these three in this way, mind training will reveal the true nature of the mind. Thus, examine the three aspects of arising, dwelling, and going. First, examining the place of origin and the ariser: The so-called mind wanders in samsara, experiencing suffering. This clear and radiant awareness that experiences happiness upon becoming a Buddha, where did it initially arise from? Did it arise from later-arising objects such as mountains, rocks, houses, containers and contents, or the causes and conditions of parents? If one thinks so, then dismantle each of these into atoms and search and examine, but it cannot be found. Therefore, it did not arise from the external world of containers and contents. Then, did it arise from within one's own body? If one thinks so, then dissect the upper, lower, outer, inner, and middle parts of the body, but it cannot be found, so it did not arise from there either. Similarly, it did not arise from the side of existing objects that appear to exist, no matter how one searches, one cannot find its object. It also did not arise from the side of non-existent emptiness, so the place of origin and the source of origin cannot be established. The mind does not arise from the mind, so the place of origin and the ariser cannot be established. Outwardly examine what the object of the place of origin and the mind of the ariser are like. Inwardly examine the mind of the seeker, and all the grasping and grasped that appear as the place of origin and the ariser, and the seeker and the sought, cannot be found to have an identifiable essence, so there is no cause, no place, and no support. This is a sign of becoming clear in the state beyond all speech, thought, expression, and acceptance, and maturing in the body. Recognizing the nature of the mind that is separated from clinging and distinctions, the essence is the empty Dharmakaya, which is unborn, and having unwavering faith in this. Examining the Place of Dwelling and the Dweller. Second, examining the place of dwelling and the dweller: As before, where does this mind currently dwell? Is it in the external world of containers and contents, or in the various parts of the body? Thoroughly investigate. If the thought arises that it dwells here, then divide that place into parts and atoms and observe. For example, if one thinks that it dwells in the heart, then which part of the heart does it dwell in: the tip, the root, the muscles and fat, the blood, or the membrane? What are the shape, color, function, symbol, essence, and identifiable characteristics of the object of dwelling? Are the mind that cognizes and the consciousness that cognizes the same or different? If one examines this carefully, then the sign of maturity is that there is no place of dwelling or support anywhere.
Tibetan
་ཡུལ་མེད་པ། གང་གི་རྣམ་པར་ཡང་མ་གྲུབ་པས་ངོས་བཟུང་དང་བྲལ་བ། ཤེས་པ་གསལ་ཞིང་སྣང་ཡང་རང་བཞིན་མ་གྲུབ་པ་གཞི་མེད་རྩ་བྲལ་ཡེ་སྟོང་ཆེན་པོར་གཏན་ལ་ཕེབས་ཤིང་ལོངས་སྐུ་འགག་པ་མེད་པ་དང་ངོ་འཕྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །སྐབས་འདིར་སྒོ་གསུམ་གྱི་སྟེང་དུ་ཚོར་བའི་ཉེར་ལེན་ལས་མྱོང་རེག་གི་མཚན་མ་གང་ཤར་ལ་དེར་ཡོད་པ་ལྟར་སྣང་བ་ནི་འདུ་བྱེད་ཀྱི་ཕུང་པོས་རྒྱུ་བྱས། འཕྲལ་བྱུང་རྣམ་རྟོག་གིས་རྐྱེན་བྱས། གཟུང་ཡུལ་ལ་འཛིན་སེམས་ཆགས་པས་བདག་པོའི་འབྲས་བུ་སྨིན་པ་དང་། གཟུང་འཛིན་ཡུལ་སྟོངས་ཏེ་ཟད་པར་འཁྱོལ་ཚེ་ཉམ་ང་བག་ཚ་མེད་པ་ཡང་འདིས་ལྷོང་བར་གསུངས་སོ།། འགྲོ་ས་དང་འགྲོ་མཁན་ལ་བརྟགས་པ། གསུམ་པ་འགྲོ་ས་དང་འགྲོ་མཁན་ལ་བརྟགས་པ་ནི། དེ་རྗེས་སུ་ཝལ་གྱིས་བྱུང་ནས་ཡལ་གྱིས་སོང་སྙམ་བྱེད་པའི་སེམས་འདིའི་འགྲོ་ས་ཕྱི་ནང་སྣོད་བཅུད་སྣང་སྟོང་ཡོད་མེད་གང་ཡིན་སོགས་ལ་བརྟགས་ཀྱང་། འགྲོ་ས་མེད་པས་ཡུལ་སྣང་སེམས་ཀྱིས་བཟོས་པར་ཐག་ཆོད། འགྲོ་མཁན་གྱི་སེམས་ལ་བརྟགས་ཀྱང་ངོས་བཟུང་དང་བྲལ་བས་ཡུལ་ཅན་རང་བཞིན་མེད་པར་གདེངས་རྙེད། སེམས་བྱུང་གནས་འགྲོ་གསུམ་གྱི་རྒྱུ་སྟོངས་པས་འབྲས་བུ་རེ་དོགས་སུ་འཛིན་པའི་བློ་ལྡོག སེམས་ཉིད་རིག་སྟོང་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོ་འགྲོ་འོང་གྲོལ་འཁྲུལ་སོགས་དང་བྲལ་བར་ཤེས་པས་བྱས་པའི་ཆོས་ཀྱིས་སངས་མི་རྒྱ་བར་ཡིད་ཆེས་རྙེད། བལྟ་བར་བྱ་བའི་སེམས་དང་། ལྟ་བྱེད་ཀྱི་མཁན་པོ། སེམས་འགྲོ་ཡུལ་བཅས་བསམ་བརྗོད་བློ་ལས་འདས། ངོ་བོ་ཐ་དད་དང་རྣམ་པ་སོ་སོར་ངོས་བཟུང་མེད་པར་སྒྲོ་འདོགས་ཆོད་པར་བྱ། དེ་ལྟར་སེམས་སྦྱངས་འབྱོངས་པའི་རྟགས་སུ་འཁྲུལ་བའི་ཚང་ཞིག་ཅིང་སེམས་ཀྱི་ཁང་བུ་རྡིབས། རིག་པའི་ངོ་བོ་ཤེས་ཤིང་ཡིད་ཆེས་ནང་ནས་རྙེད་དེ། རིག་པ་སྟོང་གསལ་ངོ་བོ་ཉིད་ལས་གཡོ་བ་མེད་པར་གཏན་ལ་ཕེབས། སངས་རྒྱས་སྤྲུལ་པའི་སྐུ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ་དང་ངོ་འཕྲོད་པ་ཡིན་ནོ། །དེས་སྣང་སྟོང་དང་སྐྱེ་འགག་སོགས་གཉིས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་བརྡར་ཤ་ཆོད་ཅིང་མཚང་རྡོལ་ནས་ཐུན་མོང་དུ་ཡིད་ཀྱི་སྡིག་སྒྲིབ་འདག སེམས་སྟོང་ཉིད་དུ་རྟོགས་པས་བར་ཆད་ཀྱིས་མི་ཚུགས། ཁྱད་པར་སེམས་ཀྱི་མངོན་ཞེན་ལོག་པས་སླར་སྲིད་པར་མི་འཁྲུལ། མཐར་ཐུག་ཆོས་ཀྱི་སྐུར་དབྱེར་མེད་ཆེན་པོར་གྲོལ། སེམས་ཡིད་རྡོ་རྗེའི་ཐུགས་སུ་རྫོགས་ནས་མྱ་ངན་ལས་འདའ་བར་འགྱུར་རོ།། སེམས་སྦྱང་བ།
Chinese
無有處所，以任何形態皆未成立故，遠離可被指認之物。覺性明明朗朗而顯現，然自性未成立，於無基無根之廣大空性中獲得定解，並與報身無有間斷而相認。此時，於三門之上，從感受之近取因，無論生起何種經驗之相，看似存在於彼處，乃是由行蘊作為因，由突發之分別念作為緣，因對所取境生起執著心，而使自主之果成熟。若能通達能取所取之境皆空而耗盡，則亦能藉此而遠離恐懼與不安。如是宣說。 考察去處與去者。 第三，考察去處與去者，即於其後，對於此心，生起如瓦礫般出現，如煙霧般消逝之想法，無論考察此心之去處為何，是內外、器情、顯空、有無等，然因無有去處，故確信外境之顯現乃由心所造。考察去者之心，亦因遠離可被指認之物，而深信能取自性本空。因心生起之處、去處、住處三者之因皆空，故能斷除對於果抱持希望與恐懼之心。因知曉心性為覺性空性大悲，遠離來去、解脫、迷亂等，故深信無法藉由造作之法而成佛。應觀之心，與能觀之主，以及心之去處，皆超越思、言、意。於本質各異與形態各別上，不作指認，而斷除增益。如是，作為修心純熟之徵象，迷亂之巢穴崩塌，心之房舍倒塌。了知覺性之本質，並從內在獲得確信，從而於覺性空明本質中，獲得無有動搖之定解。與佛之化身無有間斷而相認。因此，能辨別顯空與生滅等一切二元對立之法，並揭露其弱點，從而共同清淨意之罪障。因了悟心之空性，故無法被障礙所阻。尤其，因心之執著轉變，故不再於輪迴中迷亂。最終於法身無別之廣大境界中解脫。心意圓滿於金剛之心，從而趨入寂滅。 修心。
English
Without a place to go, and without being established in any form, it is free from being identified. Awareness is clear and manifest, yet its nature is unestablished. One settles into the vast emptiness that is without foundation or root, and recognizes the Sambhogakaya without interruption. At this time, upon the three doors, whatever signs of experience arise from the clinging to sensations, appearing as if they exist there, are caused by the aggregate of formation as the cause, conditioned by sudden thoughts as the condition, and the fruit of ownership ripens due to the attachment of the mind to the object of grasping. When the object of grasping and the grasper are emptied and exhausted, it is said that one is free from fear and anxiety. Examining the Place of Going and the One Who Goes. Third, examining the place of going and the one who goes, after that, regarding this mind that thinks it appears like rubble and disappears like smoke, no matter how much one examines where this mind goes, whether it is inside or outside, the container and its contents, appearance and emptiness, existence and non-existence, etc., since there is no place to go, one is certain that the appearance of objects is made by the mind. Even when examining the mind of the one who goes, since it is free from being identified, one gains confidence that the object-possessor is without inherent nature. Since the causes of the three places of arising, going, and abiding of the mind are empty, the mind that clings to hope and fear regarding the result is reversed. Knowing that the nature of mind is awareness, emptiness, and great compassion, free from coming and going, liberation, delusion, etc., one gains confidence that one will not attain Buddhahood through fabricated dharmas. The mind to be observed, the master who observes, and the place where the mind goes are beyond thought, speech, and intellect. Without identifying them as different essences and separate forms, one should cut off superimpositions. Thus, as a sign of having trained the mind well, the nest of delusion collapses and the house of the mind crumbles. Knowing the essence of awareness and gaining confidence from within, one settles into the unwavering essence of awareness, emptiness, and luminosity. One recognizes the uninterrupted emanation body of the Buddha. Therefore, one discerns all dualistic dharmas such as appearance and emptiness, arising and ceasing, and exposes their weaknesses, thereby collectively purifying the defilements of the mind. Realizing the emptiness of the mind, one is not obstructed by obstacles. In particular, because the mind's attachment is reversed, one is no longer deluded in samsara. Ultimately, one is liberated into the vast realm inseparable from the Dharmakaya. The mind and intellect are perfected in the Vajra heart, and one will attain Nirvana. Training the Mind.