Tibetan
ལེའུ་བདུན་ཅུ་གཅིག་པ། ལེའུ་བདུན་ཅུ་གཅིག་པ། དེ་ནས་ཚེ་དང་ལྡན་པ་རབ་འབྱོར་གྱིས་བཅོམ་ལྡན་འདས་ལ་འདི་སྐད་ཅེས་གསོལ་ཏོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཀྱི་མཉམ་པ་ཉིད་ནི་རང་བཞིན་གྱིས་སྟོང་པ་སྟེ། དེའི་སླད་དུ་ཆོས་གང་ལ་ཡང་གང་ཡང་ཅི་ཡང་བགྱིད་པ་མ་མཆིས་ན། དེ་ལྟར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ཅི་ཡང་བགྱིད་པ་མ་མཆིས་ཤིང་། ཅི་ཡང་མ་ལགས་པ་ལ་ཇི་ལྟར་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ཤེས་རབ་ཀྱི་ཕ་རོལ་དུ་ཕྱིན་པ་ལ་སྤྱོད་པའི་ཚེ། དོན་དམ་པ་ལས་ཀྱང་མི་གཡོ་ལ། སྦྱིན་པ་ དང་ཚིག་སྙན་པ་དང་དོན་བགྱི་བ་དང་དོན་འཐུན་པས་ཀྱང་སེམས་ཅན་ཐམས་ཅད་ཀྱི་དོན་བགྱིད་པ་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། ། དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ་སྨྲས་པ་བཞིན་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་གང་ལ་ཡང་ཅི་ཡང་བྱེད་པ་མེད་ཅི་ཡང་མི་བྱེད་པ་ཡང་མེད་དེ་གལ་ཏེ་སེམས་ཅན་འདི་དག་བདག་ཅག་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཤེས་ན་ནི། དེ་ལྟར་སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མི་གཡོ་ལ། སེམས་ཅན་རྣམས་ཀྱང་བདག་གི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་། བདག་གི་འདུ་ཤེས་དང་ཕྲལ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་འགྲེལ་བ་དང་། སེམས་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། སྲོག་གི་འདུ་ཤེས་དང་། གསོ་བའི་འདུ་ཤེས་དང་། སྐྱེས་བུའི་འདུ་ཤེས་དང་། གང་ཟག་གི་འདུ་ཤེས་དང་། ཤེད་ཅན་གྱི་འདུ་ཤེས་དང་། ཤེད་བདག་གི་འདུ་ཤེས་དང་། བྱེད་པ་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཚོར་བ་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་། ཤེས་པ་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་། མཐོང་བ་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་། མཐོང་བ་པོའི་འདུ་ཤེས་དང་ཕྲལ་ནས་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་འགྲེལ་བ་དང་། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་། གཟུགས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཕྲལ་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་འགྲེལ་བ་དང་། ཚོར་བ་དང་། འདུ་ཤེས་དང་། འདུ་བྱེད་དང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་། རྣམ་པར་ཤེས་པའི་འདུ་ཤེས་དང་ཕྲལ་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་འགྲེལ་བ་དང་། སྐྱེ་མཆེད་དང་། ཁམས་དང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་། རྟེན་ཅིང་འབྲེལ་པར་འབྱུང་བའི་འདུ་ཤེས་དང་ཕྲལ་ནས། སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་འཁོར་བ་ལས་འགྲེལ་བ་དང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་བྲལ་བར་བྱེད་ཅིང་། འདུས་བྱས་ཀྱི་ཁམས་ཀྱི་འདུ་ཤེས་དང་ཕྲལ་ནས། འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་སྟོང་པ་ཡིན་ཡང་འདུས་མ་བྱས་ཀྱི་དབྱིངས་སུ་འ
Chinese
第七十一品 第七十一品 此后，具寿善现向薄伽梵如此禀告说：世尊，一切法的平等性，自性是空性。为此，对于任何法，做什么都不存在。既然如此，一切法什么都不做，什么都不是，那么菩萨摩诃萨在修行般若波罗蜜多时，如何才能不从胜义谛动摇，又能以布施、爱语、利行、同事来成办一切有情的事情呢？薄伽梵开示说：善现，正是这样，正是这样。正如你所说的那样，空性就是对任何事物都不做任何事情，也没有什么不做的事情。如果这些有情自己了解空性，那么他们就不会从空性中动摇，并且使有情们远离我的概念，从我的概念中分离出来，通过空性从轮回中解脱。并且远离有情的概念、命的概念、养育的概念、士夫的概念、补特伽罗的概念、强者的概念、强主的概念、作者的概念、感受者的概念、知者的概念、见者的概念，从见者的概念中分离出来，通过空性从轮回中解脱。并且远离色的概念，从色的概念中分离出来，通过空性从轮回中解脱。并且远离受、想、行、识的概念，从识的概念中分离出来，通过空性从轮回中解脱。并且远离处、界、缘起的概念，从缘起的概念中分离出来，通过空性从轮回中解脱。并且远离有为界的概念，从有为界的概念中分离出来，虽然无为界的体性是空性，但却进入无为界的体性中。
English
Chapter Seventy-One Chapter Seventy-One Then, the venerable Subhuti said to the Blessed One: "Blessed One, the equality of all dharmas is emptiness by nature. Therefore, since there is nothing to do with any dharma, how can a Bodhisattva-Mahasattva, when practicing the Perfection of Wisdom, not waver from the ultimate truth, and yet accomplish the benefit of all sentient beings through generosity, kind speech, beneficial action, and consistency?" The Blessed One replied: "Subhuti, it is so, it is so. Just as you have said, emptiness is that which does nothing to anything, and there is nothing that it does not do. If these sentient beings themselves understand emptiness, then they will not waver from emptiness, and they will cause sentient beings to be separated from the concept of self, and having separated from the concept of self, they will be liberated from samsara through emptiness. And they will be separated from the concept of sentient being, the concept of life, the concept of nourishment, the concept of person, the concept of individual, the concept of the strong, the concept of the lord of strength, the concept of the maker, the concept of the feeler, the concept of the knower, the concept of the seer, and having separated from the concept of the seer, they will be liberated from samsara through emptiness. And they will be separated from the concept of form, and having separated from the concept of form, they will be liberated from samsara through emptiness. And they will be separated from the concept of feeling, perception, formation, and consciousness, and having separated from the concept of consciousness, they will be liberated from samsara through emptiness. And they will be separated from the concept of sense base, element, and dependent origination, and having separated from the concept of dependent origination, they will be liberated from samsara through emptiness. And they will be separated from the concept of the conditioned realm, and having separated from the concept of the conditioned realm, although the nature of the unconditioned realm is emptiness, they will enter into the nature of the unconditioned realm."
Tibetan
གོད་པ་ཡང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ཁྱུ་མཆོག་གི་མཐུར་མི་འགྱུར་རོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ཅིས་སྟོང་པ་ལགས། བཅོམ་ ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། འདུ་ཤེས་ཐམས་ཅད་ཀྱིས་སྟོང་སྟེ། རབ་འབྱོར་ལ་ལ་ཞིག་གིས་སྤྲུལ་པ་ཞིག་སྤྲུལ་ན། དེ་ལ་གང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་ཡོད་དམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །སྤྲུལ་པ་དེ་ལ་གང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ལགས་པ་དེ་ལྟ་བུའི་དངོས་པོ་གང་ཡང་མ་མཆིས་ཏེ། སྟོང་པ་ཉིད་གང་ལགས་པ་དང་། སྤྲུལ་པ་གང་ལགས་པའི་ཆོས་དེ་གཉིས་ཀ་དང་ཡང་ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས། མི་ལྡན་པ་ཡང་མ་ལགས་ཏེ། དེ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་ན། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་འདི་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་དོ། །འདི་ནི་སྤྲུལ་པའོ་ཞེས་བགྱི་བར་རྣམ་པར་བཅབ་པ་མཛད། དེ་ཅིའི་སླད་དུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ། སྟོང་པ་ཉིད་དང་། སྤྲུལ་པ་གཉིས་ཀ་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་དམིགས་སུ་མ་མཆིས་སོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་གཟུགས་སམ། ཚོར་བའམ། འདུ་ཤེས་སམ། འདུ་བྱེད་དམ། རྣམ་པར་ཤེས་པ་གང་སྤྲུལ་པ་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་ཡོད་དམ། གང་སྤྲུལ་པ་དེ་ནི་སྟོང་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གལ་ཏེ་འཇིག་རྟེན་པའི་ཆོས་སྤྲུལ་པ་ལགས་ཀྱང་། འཇིག་རྟེན་ལས་འདས་པའི་ཆོས་འདི་ལྟ་སྟེ། དྲན་པ་ཉེ་བར་གཞག་པ་བཞི་དང་། ཡང་དག་པར་སྤོང་བ་བཞི་དང་། རྫུ་འཕྲུལ་གྱི་རྐང་པ་བཞི་དང་། དབང་པོ་ལྔ་དང་། སྟོབས་ལྔ་དང་། བྱང་ཆུབ་ཀྱི་ཡན་ལག་བདུན་དང་། འཕགས་པའི་ལམ་ཡན་ལག་བརྒྱད་པ་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པའི་སྒོ་གསུམ་དང་། འཕགས་པའི་བདེན་པ་བཞི་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་ཐམས་ཅད་དང་། རྣམ་པར་ཐར་པ་བརྒྱད་དང་། མཐར་གྱིས་གནས་པའི་སྙོམས་པར་འཇུག་པ་དགུ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་ཐམས་ཅད་དང་། གཟུངས་ཀྱི་སྒོ་ཐམས་ཅད་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་སྟོབས་བཅུ་དང་། མི་འཇིགས་པ་བཞི་དང་། སོ་སོ་ཡང་དག་པར་རིག་པ་བཞི་དང་། བྱམས་པ་ཆེན་པོ་དང་། སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོ་དང་། སངས་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་མ་འདྲེས་པ་བཅྭོ་བརྒྱད་དང་། དེ་དག་གི་འབྲས་བུ་ གང་གིས་གང་ཟག་རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པ་དང་། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བ་དང་། ཕྱིར་མི་འོང་བ་དང་། དགྲ་བཅོམ་པ་དང་། རང་སངས་རྒྱས་དང་། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཤེས་གང་ཟག་རྣམ་པར་དགོད་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་ལྟ་བུ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲུལ་པ་སྟེ། དེ་ལ
Chinese
衰损也无法改变如来殊胜的威力。请问，世尊，那是因何空性呢？世尊说：因一切想而空。如果善现有人化现一个化身，其中有什么不是空性的事物吗？请问，世尊，不是的。那个化身中没有任何不是空性的事物，空性与化身这二者，既非具有，也非不具有，因为二者皆为空性所空。那为何要分别说这是空性，这是化身呢？那是因为，空性与化身二者，都不是空性的对境。世尊说：善现，色、受、想、行、识，有什么不是化身吗？凡是化身，即是空性。请问，世尊，如果世间法是化身，那么出世间法，例如四念住、四正断、四神足、五根、五力、七菩提分、八正道、三解脱门、四圣谛、一切空性、八解脱、九次第定、一切三摩地、一切陀罗尼门、如来十力、四无畏、四无碍解、大慈、大悲、十八不共佛法，以及它们的果实，由此可以区分预流果、一来果、不来果、阿罗汉、独觉佛、如来阿罗汉正等觉等圣者的法，这些也是如化身吗？世尊说：善现，一切法都是化身，因此
English
Even decline cannot alter the power of the Tathagata's excellent host. The question is, Blessed One, what is empty? The Blessed One said: It is empty of all perceptions. If, Rabjor, someone were to emanate an emanation, would there be anything in it that is not emptiness? The question is, Blessed One, no. There is nothing in that emanation that is not emptiness. Emptiness and emanation, those two dharmas, are neither possessed nor not possessed. Since both are empty of emptiness, why do you make a distinction by saying, 'This is emptiness, this is an emanation'? That is because both emptiness and emanation are not objects of emptiness. The Blessed One said: Rabjor, is there any form, feeling, perception, formation, or consciousness that is not an emanation? Whatever is an emanation is emptiness. The question is, Blessed One, if worldly dharmas are emanations, then are supramundane dharmas, such as the four mindfulnesses, the four right abandonments, the four legs of miraculous power, the five faculties, the five powers, the seven branches of enlightenment, the noble eightfold path, the three doors of liberation, the four noble truths, all emptinesses, the eight liberations, the nine successive abidings, all samadhis, all dharani doors, the ten powers of the Tathagata, the four fearlessnesses, the four analytical knowledges, great love, great compassion, the eighteen unshared dharmas of the Buddha, and their fruits, by which one distinguishes beings who have entered the stream, those who return once, those who do not return, arhats, solitary Buddhas, and Tathagatas, arhats, perfectly complete Buddhas, are these dharmas also like emanations? The Blessed One said: Rabjor, all dharmas are emanations, therefore
Tibetan
་ལ་ལ་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའོ། །ལ་ལ་ནི་རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའོ། །ལ་ལ་ནི་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔས་སྤྲུལ་པའོ། ལ་ལ་ནི་དེ་བཞིན་གཤེགས་པས་སྤྲུལ་པའོ། །ལ་ལ་ནི་ཉོན་མོངས་པས་སྤྲུལ་པའོ། །ལ་ལ་ནི་ལས་ཀྱིས་སྤྲུལ་པའོ། །རབ་འབྱོར་རྣམ་གྲངས་དེས་ན་ཆོས་ཐམས་ཅད་སྤྲུལ་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་སྤངས་པ་ཞེས་བགྱི་བ། རྒྱུན་ཏུ་ཞུགས་པའི་འབྲས་བུའམ། ལན་ཅིག་ཕྱིར་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། ཕྱིར་མི་འོང་བའི་འབྲས་བུའམ། དགྲ་བཅོམ་པ་ཉིད་དམ། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའམ། སངས་རྒྱས་ཀྱི་སའམ། བག་ཆགས་ཀྱི་མཚམས་སྦྱོར་བ་ཐམས་ཅད་སྤངས་པའི་ཆོས་དེ་དག་ཀྱང་སྤྲུལ་པ་ལགས་སམ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་བསྐྱེད་པའམ། བཀག་པའི་ཆོས་གང་ཅི་ཡང་རུང་སྟེ། དེ་དག་ཐམས་ཅད་ནི་སྤྲུལ་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་གང་མ་སྤྲུལ་པའི་ཆོས་དེ་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། ཆོས་གང་ལ་སྐྱེ་བ་ཡང་མེད། འགག་པ་ཡང་མེད་པ་དེ་ནི་མ་སྤྲུལ་པའོ། །གསོལ་པ། དེ་གང་ལགས། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། མི་མཉམ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་སྟེ། ཆོས་དེ་ནི་མ་སྤྲུལ་པའོ། །གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་འདི་སྐད་དུ། སྟོང་པ་ཉིད་ལས་ཀྱང་མི་གཡོ་ལ། གཉིས་སུ་ཡང་མི་དམིགས་ཏེ། ཆོས་གང་ཡང་སྟོང་པ་ཉིད་མ་ཡིན་པ་དེ་ལྟ་བུ་མེད་དོ་ཞེས་བཀའ་སྩལ་པ། ལྟར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་མི་མཉམ་པའི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་ཡང་སྤྲུལ་པར་འགྱུར་རོ། །བཅོམ་ལྡན་འདས་ ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། རབ་འབྱོར་ཆོས་ཐམས་ཅད་ནི་སྟོང་པ་སྟེ། དེ་དག་ནི་ཉན་ཐོས་ཀྱིས་མ་བྱས། རང་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་བྱས། བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའ་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོས་མ་བྱས། དེ་བཞིན་གཤེགས་པ་དགྲ་བཅོམ་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་མ་བྱས་ཏེ། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་གང་ཡིན་པ་དེ་ནི་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའོ། །རབ་འབྱོར་གྱིས་གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ལས་དང་པོ་པའི་གང་ཟག་གིས། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱིས་སྟོང་པ་ཉིད་ཡོངས་སུ་འཚལ་བར་བགྱི་ན། ཇི་ལྟར་གདམས་ཤིང་རྗེས་སུ་བསྟན་པར་བགྱི། བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་བཀའ་སྩལ་པ། རབ་འབྱོར་ཅི་སྔོན་དངོས་པོ་ཡོད་པར་འགྱུར་ལ། ཕྱིས་དངོས་པོ་མེད་པར་འགྱུར་བ་ཡོད་དམ། རབ་འབྱོར་འདི་ལ་དངོས་པོ་ཡོད་པ་ཡང་མེད། དངོས་པོ་མེད་པ་ཡང་མེད། ངོ་བོ་ཉིད་ཀྱང་མེད། གཞན་གྱི་དངོས་པོ་ཡང་མེད་ན། དེ་ལ་གང་ཡོངས་སུ་ཤེས་པར་བྱ་བའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ
Chinese
有些是声闻所化现的，有些是独觉佛所化现的，有些是菩萨所化现的，有些是如来所化现的，有些是烦恼所化现的，有些是业所化现的。善现，因此说一切法都是化现。 （善现）请问：世尊，所谓断除，是指断除入流果，或是一来果，或是不还果，或是阿罗汉果，或是独觉佛地，或是佛地吗？是否连断除一切习气相续的法也是化现呢？ 世尊开示说：善现，无论是生起还是止息的任何法，所有这些都是化现。 （善现）请问：世尊，什么是不化现的法呢？ 世尊开示说：对于任何法，既没有生起也没有止息，那就是不化现的。 （善现）请问：那是什么呢？ 世尊开示说：无与伦比的涅槃，那个法是不化现的。 （善现）请问：世尊曾这样开示说：从空性也不动摇，也不执著于二元对立，没有任何法不是空性。既然如此，世尊，那么无与伦比的涅槃也会变成化现吗？ 世尊开示说：善现，正是这样，正是这样。善现，一切法都是空性，这些不是声闻所造作，不是独觉佛所造作，不是菩萨摩诃萨所造作，也不是如来阿罗汉正等觉所造作，自性空性就是涅槃。 善现请问：世尊，如果初学者想要完全理解自性空性，应该如何教导和引导呢？ 世尊开示说：善现，是否曾经有事物存在，后来事物不存在的情况呢？善现，这里既没有事物存在，也没有事物不存在，没有自性，也没有他性，那么对于它，有什么需要完全了解的自性空性呢？
English
Some are emanated by Śrāvakas, some are emanated by Pratyekabuddhas, some are emanated by Bodhisattvas, some are emanated by Tathāgatas, some are emanated by afflictions, some are emanated by karma. Subhūti, therefore, all dharmas are emanations. Subhūti asked: Bhagavan, what is meant by 'abandoned'? Is it the fruit of Stream-enterer, or the fruit of Once-returner, or the fruit of Non-returner, or Arhatship itself, or the state of a Pratyekabuddha, or the state of a Buddha? Are those dharmas that have abandoned all connections of habitual tendencies also emanations? The Bhagavan replied: Subhūti, whatever dharma is produced or ceased, all of them are emanations. Subhūti asked: Bhagavan, what is that dharma which is not an emanation? The Bhagavan replied: Whatever dharma has neither arising nor ceasing, that is not an emanation. Subhūti asked: What is that? The Bhagavan replied: Unequaled Nirvāṇa, that dharma is not an emanation. Subhūti asked: Bhagavan, you have said, 'It does not waver from emptiness, nor does it perceive duality, and there is no such thing as a dharma that is not emptiness.' If so, Bhagavan, will unequaled Nirvāṇa also become an emanation? The Bhagavan replied: Subhūti, it is so, it is so. Subhūti, all dharmas are emptiness; they are not made by Śrāvakas, not made by Pratyekabuddhas, not made by Bodhisattva-mahāsattvas, not made by Tathāgata-arhats-perfectly-enlightened-ones; that which is emptiness by its very nature is Nirvāṇa. Subhūti asked: Bhagavan, if a person who is a beginner wishes to fully understand emptiness by its very nature, how should he be instructed and guided? The Bhagavan replied: Subhūti, is there such a thing as something existing before and then something not existing later? Subhūti, here there is neither something existing nor something not existing, neither self-nature nor other-nature. So, what is there to be fully understood as emptiness by its very nature?