Tibetan
བཅོ་ལྔ་པ་རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལས་བཤད་པ། བཅོ་ལྔ་པ་རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལས་བཤད་པ། བཅོ་ལྔ་པ་(འཇིག་རྟེན་པའི་ལས་གསུམ་གྱི་རྣམ་གྲངས་བསྟན་པ་ནི།) རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལས་ནི་སློབ་པ་རིགས་པ་ཐབས་ཀྱིས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལུས་དང་ངག་དང་ཡིད་ཀྱི་ལས་རྣམ་པ་གསུམ་ཀུན་ནས་སློང་བ་མཚུངས་ལྡན་དང་བཅས་པ་ནི་ཕུང་པོ་ལྔའི་རང་བཞིན་ཡིན་ནོ། །དེ་ལ་ཀ་ལ་སོགས་པའི་ཡིག་གཟུགས་འདྲི་བ་དང་། ལྷ་ལ་སོགས་པའི་འབུར་གྱི་རྒྱ་རྐོ་བ་ནི་ལུས་ཀྱི་ལས་དང་། དངོས་པོ་གཅིག་ལ་སོགས་པ་བགྲང་བ་དང་བཅས་པའི་སྙན་ངག་ནི་ངག་གི་ལས་སོ། །(ཀུན་སློང་དང་བཅས་པ།) བཅུ་པ་བཅུ་ལ་བརྒྱའོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པའི་གྲངས་བསྡོམས་ཏེ་འཛིན་པ་ནི་ཡིད་ཀྱི་ལས་ཏེ་(ཕུང་པོ་བཞིའོ། །)དེ་ལྟར་ན་གོ་རིམ་བཞིན་དུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཡིག་འབྲུ་ལ་སོགས་པ་བསྟན་པའི་ཞར་ལ་བྱུང་བའམ། ཡང་ན་འདི་ཆོས་མངོན་པ་བསྡུས་པ་ཡིན་པས་ཆོས་ཀྱི་ཕུང་པོའི་རྣམ་པར་བཤད་པ་ལས་འབྱུང་བའི་རྣམ་གྲངས་འགའ་ཞིག་བརྗོད་པར་བྱ་སྟེ། ཉོན་མོངས་པས་(ཀུན་སློང་དང་བཅས་པས་)བཀབ་པས་ན་བསྒྲིབས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་དང་བཅས་པས་གནག་ཅིང་འཕགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་བོར་བས་ན་ངན་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པ་དང་ལྷན་ཅིག་འདུག་པས་ན་ཁ་ན་མ་ཐོ་བ་དང་བཅས་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཉོན་མོངས་པ་ཅན་གྱི་ཆོས་ཟག་བཅས་ཀྱི་མིང་གི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དྲི་མ་མེད་པའི་དགེ་བ་ནི་དག་པ་རབ་ཀྱི་མཐར་ཕྱིན་པས་ན་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་སྟེ། དེས་ན་གྱ་ནོམ་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དགེ་བ་ཟག་མེད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །ཉོན་མོངས་པ་ནི་ངན་པ་ཁོ་ན་ཡིན་ལ། དགེ་བ་ཟག་མེད་ནི་གྱ་ནོམ་པ་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ན་ངན་པ་དང་གྱ་ནོམ་པ་ལས་གཞན་པ་(དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན།) ནི་བར་མ་ཞེས་བྱའོ། །རྒྱུད་ལ་སྐྱེད་པའི་སྒོ་ནས་གུས་པར་བསྟེན་པར་བྱ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་འདུས་བྱས་ཀྱི་ཆོས་དགེ་བ་ཟག་བཅས་ཟག་མེད་ཐམས་ཅད་ཀྱི་རྣམ་གྲངས་སོ། །དེ་ལས་གཞན་པ་འདུས་མ་བྱས་དང་མི་དགེ་བ་དང་བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་རྣམས་ནི་བསྟན་པར་བྱ་བ་མ་ཡིན་ནོ། །ཅིའི་ཕྱིར་འདུས་མ་བྱས་བསྟེན་བྱ་མ་ཡིན་ཞེ་ན། འདུས་མ་བྱས་ནི་བསྟེན་བྱ་མ་ཡིན་ཏེ། བསྐྱེད་པ་དང་། ཡང་དང་ཡང་དུ་རྒྱུད་ལ་གོམས་པར་བྱར་མི་རུང་བའི་ཕྱིར་དང་། འབྲས་བུའི་དོན་དུ་བསྟེན་པ་ཕྱི་མ་ཡིན་ན་དེ་ལ་འབྲས་བུའང་མེད་པའི་ཕྱིར་རོ། །མི་དགེ་བ་དང་། བསྒྲིབས་ལ་ལུང་མ་བསྟན་དང་། འདུས་བྱས་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་དང་། དགེ་བ་ཟག་བཅས་དང་། འདུས་བྱས་ཟག་མེད་དང་། འདུས་མ་བྱས་མ་བསྒྲིབས་ལུང་མ་བསྟན་ནམ་མཁའ་བརྟགས་མིན་དང་། ཐར་པ་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་རྣམས་ནི་སྔ་མ་སྔ་མ་ཕྱི་མས་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ཏེ། རིམ་པ་ལྟར་རྣམ་སྨིན་ཡིད་དུ་མི་འོང་པ་མེད་པའི་ཕྱིར་དང་། ཉོན་མོངས་ཅན་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྣམ་སྨིན་གྱི་འབྲས་བུ་ཡིད་དུ་འོང་བ་ཅན་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། ཟག་བཅས་མ་ཡིན་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་པའི་ཕྱིར་དང་། རྟག་ཅིང་དགེ་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེས་ན་ཆོས་གཞན་ཐམས་ཅད་ནི་བླ་མ་དང་བཅས་པ་ཡིན་ལ། ཐར་པ་མྱང་འདས་སོ་སོར་བརྟགས་འགོག་ནི་དེ་ལས་ཕུལ་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ཁྱད་པར་དུ་འཕགས་པ་གཞན་མེད་པས་བླ་ན་མེད་པ་ཡིན་ཏེ། མདོ་ལས། དགེ་སློང་དག་ཆོས་འདུས་བྱས་སམ། འདུས་མ་བྱས་གང་ཇི་སྙེད་པ་དེ་དག་གི་ནང་ན་མཆོག་ནི་འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་ཡིན་པར་བརྗོད་དོ་ཞེས་གསུངས་པའི་ཕྱིར་རོ། །ཐར་པའི་རྣམ་གྲངས་ཀུན་ལས་བཏུས་ལས་ནི། མ་ལུས་པར་སྤངས་པ་དང་། ངེས་པར་སྤངས་པ་དང་། བྱང་བར་གྱུར་བ་དང་། ཟད་པ་དང་། འདོད་ཆགས་དང་བྲལ་བ་དང་། འགོག་པ་དང་། རྣམ་པར་ཞི་བ་དང་། ནུབ་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། སའི་དངོས་གཞི་ལས་ནི་རྟག་པ་དང་། བརྟན་པ་དང་། ཐེར་ཟུག་པ་དང་། མི་འགྱུར་པའི་ཆོས་ཅན་དང་། གནས་དང་། གླིང་དང་། སྐྱོབ་པ་དང་། སྐྱབས་དང་། དཔུང་གཉེན་དང་། བདེ་བ་དང་། ཞི་བ་དང་། ལེགས་པའི་གཞི་དང་། བདེ་ལེགས་སུ་འགྱུར་བ་དང་། མི་གཡོ་བ་དང་། མི་གཞལ་བ་དང་། བལྟར་དཀའ་བ་དང་། འཆི་བ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་མེད་པ་དང་། འཆི་འཕོ་མེད་པ་རང་། རིམས་ནད་མེད་པ་དང་། ཡོངས་སུ་གདུང་བ་མེད་པ་དང་། ནད་མེད་པ་དང་། གཡོ་བ་མེད་པ་དང་། མྱ་ངན་ལས་འདས་པ་དང་། སྤྲོས་པ་མེད་པ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་བཤད་དོ། ། འཇིག་རྟེན་འགྲུབ་བྱེད་སེམས་པ་བསམས་པའི་ལས། །རིག་བྱེད་རིག་བྱེད་མ་ཡིན་སྡོམ་པ་དང་། །སྡོམ་མིན་བར་མ་ལས་འབྲས་རྣམ་དབྱེ་རྣམས། །ལེགས་རྟོགས་འདོད་པས་གནས་འདི་མཉན་པར་གྱིས། །ཆོས་མངོན་པའི་མཛོད་ཀྱི་འགྲེལ་པ་མངོན་པའི་རྒྱན་ལས་ལས་བསྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ་གནས་བཞི་པའི་བཤད་པའོ།། །། བཅོ་ལྔ་པ་རིགས་པས་རབ་ཏུ་བཅུག་པའི་ལས་བཤད་པ།
Chinese
第十五 智慧所摄之业释 第十五 智慧所摄之业释 第十五（显示世间三种业的类别）： 智慧所摄之业，即以学习智慧方便所摄的身语意之三种业，普遍发起，与相应者一同，是五蕴的自性。其中，书写ka等字形，雕刻神等浮雕，是身体的业；计数一个事物等的诗歌，是语言的业。（与意乐一同）将十个十个加起来等于一百等数字进行合计并执持，是意念的业（四蕴）。如是应按顺序了解。 此外，在显示字母等的同时出现，或者因为这是《法蕴论》的略本，所以应说一些从法蕴论的解释中出现的类别：被烦恼（与意乐一同）覆盖，所以是隐蔽的；与烦恼一同，黑暗且被圣者们舍弃，所以是恶劣的；与烦恼一同存在，所以是有过失的，这些是具有烦恼的有漏法的名称类别。无垢的善，因为达到最极清净的彼岸，所以是殊胜的，因此，殊胜的，是无漏善的类别。烦恼只是恶劣的，无漏善只是殊胜的，所以除了恶劣和殊胜之外的（有漏善和无覆无记），被称为中间的。从在相续中生起的角度，应恭敬承侍，这是有为法，一切有漏无漏善的类别。除此之外的无为法和不善，以及有覆无记等，是不应显示的。为什么无为法不应承侍呢？因为无为法不应承侍，因为它不能生起，也不能反复在相续中串习，并且如果为了果而承侍，那么它也没有果。不善，有覆无记，有为的无覆无记，以及善
English
Fifteenth: Explanation of Actions Thoroughly Engaged by Wisdom Fifteenth: Explanation of Actions Thoroughly Engaged by Wisdom Fifteenth (Showing the categories of the three mundane actions): Actions thoroughly engaged by wisdom are the three types of actions of body, speech, and mind that are thoroughly engaged by learning wisdom through skillful means, which arise universally and together with their corresponding factors, and are the nature of the five aggregates. Among these, writing letter forms such as "ka" and carving reliefs of deities and the like are actions of the body. Poetry that includes counting things, such as a single object, is an action of speech. (Together with intention) summing up and holding numbers, such as "ten tens are a hundred," is an action of mind (four aggregates). Thus, it should be understood in order. Furthermore, either arising incidentally while showing letters and the like, or because this is an abridged version of the Dharma Abhidhamma, some categories that appear in the explanation of the Dharma aggregates should be stated: Because they are covered by afflictions (together with intention), they are obscured; because they are together with afflictions, dark, and abandoned by the noble ones, they are bad; because they dwell together with afflictions, they are accompanied by faults. These are the name categories of contaminated dharmas that possess afflictions. Immaculate virtue is called excellent because it reaches the ultimate end of perfect purity. Therefore, "excellent" is a category of uncontaminated virtue. Afflictions are only bad, and uncontaminated virtue is only excellent. Therefore, other than bad and excellent (contaminated virtue and unlabelled-unobscured), are called intermediate. From the perspective of generating in the continuum, what should be respectfully attended to are the categories of all conditioned dharmas, both contaminated and uncontaminated virtues. Other than these, unconditioned dharmas, non-virtue, and obscured-unlabelled are not to be shown. Why are unconditioned dharmas not to be attended to? Because unconditioned dharmas are not to be attended to, since they cannot be generated, nor can they be repeatedly habituated in the continuum, and if attending to them is for the sake of a result, then there is no result in them. Non-virtue, obscured-unlabelled, conditioned-unobscured-unlabelled, and virtue
Chinese
有漏的受，有为的无漏，无为的无覆无记的虚空非择灭，以及解脱的个别择灭，这些都是前者比后者更为殊胜，因为依次来说，没有不可爱的异熟，因为不是烦恼性的，因为是可爱的异熟果，因为不是有漏的，因为是常恒的，因为是常恒且善良的。 因此，所有其他的法都具有更殊胜者，而解脱涅槃的个别择灭，由于没有比它更卓越和更超胜的，所以是无上的。如经中所说：“诸比丘，在所有有为或无为的法中，最殊胜的被称作是离贪。”从《解脱的种种名称汇集》中说：完全舍弃，决定舍弃，成为清净，灭尽，离贪，止息，完全寂静，寂灭等等。从《地的自性》中说：常恒，坚固，真实，不变的法性，处所，洲渚，救护，庇护，亲友，安乐，寂静，良善的基础，转变为安乐吉祥，不动摇，不可衡量，难以观察，不死，无忧，无死亡，无疾病，完全没有痛苦，无病，无动摇，超越悲伤，没有戏论等等。 造就世界的，是心所思的业。 明与非明之律仪，以及非律仪中间之业果差别。 若欲善解者，当谛听此处。 《阿毗达磨俱舍论》的注释《现观庄严论》中，名为业的开示，即第四品的解释。 第十五，以理善入的业之解说。
English
Defiled sensations, conditioned undefiled sensations, unconditioned, unobscured, unspecified space, non-analytical cessation, and liberation through individual analysis are all superior, each preceding the next, because, in order, there is no undesirable fruition, because they are not afflicted, because they have desirable fruition, because they are not defiled, because they are permanent, and because they are permanent and virtuous. Therefore, all other dharmas have something superior to them, but liberation, nirvana, and individual analytical cessation are unsurpassed because there is nothing more excellent or superior to them. As stated in the sutras: "Monks, among all conditioned or unconditioned dharmas, the best is said to be detachment from desire." From the "Collection of Various Names for Liberation": complete abandonment, definite abandonment, becoming purified, exhaustion, detachment from desire, cessation, complete pacification, extinction, and so on. From the "Nature of the Earth": permanence, stability, reality, unchanging nature, place, island, protection, refuge, ally, happiness, peace, the basis of goodness, transformation into happiness and auspiciousness, immovability, immeasurability, difficulty to observe, immortality, freedom from sorrow, freedom from death, freedom from disease, complete freedom from suffering, health, immobility, transcendence of sorrow, absence of elaboration, and so on. The karma conceived by the mind that creates the world. The distinctions between knowable and unknowable vows, and the intermediate results of karma. Those who wish to understand well should listen here. In the commentary on the Abhidharma Kosha, the Ornament of Manifest Knowledge, this is called the teaching on karma, which is the explanation of the fourth chapter. The fifteenth: Explanation of karma thoroughly entered into by reasoning.